Μπορεί η κυπριακή οικονομία να αντέχει τους κραδασμούς από την κρίση στη Μέση Ανατολή και από άλλους εξωγενείς παράγοντες, με τις προοπτικές να παραμένουν θετικές, ωστόσο, οι δυνητικοί κίνδυνοι μεγαλώνουν.
Συγκεκριμένα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις, ο πιθανός εμπορικός πόλεμος, ο αφθώδης πυρετός, το τερματικό του Βασιλικού, η ηλεκτρική διασύνδεση GSI Κύπρου – Ελλάδας, η σταδιακή αποκατάσταση των κουρεμένων καταθετών και των κατόχων αξιογράφων, το ΓεΣΥ και οι κυρώσεις σε επιχειρήσεις ρωσικών συμφερόντων συνθέτουν επικίνδυνο κοκτέιλ για την κυπριακή οικονομία το 2027.
Οι κίνδυνοι, οι βασικές κατευθύνσεις και οι προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης περιλαμβάνονται στο Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής 2027-2029.
Στο πλαίσιο παρατίθενται οι κίνδυνοι οι οποίοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν το βασικό μακροοικονομικό σενάριο, με κύρια επιδίωξη το κράτος να χτίσει τις απαιτούμενες άμυνες, με στόχο να τους αναχαιτίσει.
Πονοκέφαλος η κρίση στη Μέση Ανατολή και το Ουκρανικό
Σύμφωνα με το Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής, σημαντικοί κίνδυνοι απορρέουν από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ουκρανία, μετά την εισβολή της Ρωσίας, καθώς και από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Όπως σημειώνει, η έκβασή τους θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της παγκόσμιας οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
Άλλος ένας δυνητικός κίνδυνος είναι η πιθανή έναρξη εμπορικού πολέμου σε διεθνές επίπεδο, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει τις αναπτυξιακές προοπτικές της κυπριακής οικονομίας, κυρίως με έμμεσο τρόπο.
Επιπρόσθετα, η ενδεχόμενη νέα συμπερίληψη νομικών και φυσικών προσώπων από την Κύπρο στις λίστες κυρώσεων των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου ενδέχεται να επηρεάσει τον τομέα παροχής υπηρεσιών στην Κύπρο.
Παράλληλα, βάσει του Πλαισίου Δημοσιονομικής Πολιτικής, κίνδυνοι προκύπτουν από την ενδεχόμενη επέκταση του αφθώδους πυρετού, κάτι που θα προκαλέσει αρνητικές προεκτάσεις στην παραγωγή και στην εξαγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων.
Σε αναμμένα κάρβουνα για τερματικό και GSI
Επίσης, προκύπτουν κίνδυνοι από τον τερματισμό των εργασιών του τερματικού φυσικού αερίου στο Βασιλικό και από τη Διεθνή Διαιτησία που διεξάγεται στην Αγγλία, όπως η μη ρευστοποίηση εγγυήσεων της κοινοπραξίας, η ενδεχόμενη απαίτηση καταβολής των δανείων που έχουν παραχωρηθεί με κυβερνητική εγγύηση και η επιστροφή του ποσού της επιδότησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Άλλη πηγή κινδύνων είναι η συμμετοχή, αναλόγως των αποφάσεων που θα ληφθούν, της Δημοκρατίας στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, Great Sea Interconnector.
Την ίδια ώρα, αναφέρεται πως θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η σταδιακή υλοποίηση του Σχεδίου Αναπλήρωσης των Κουρεμένων Καταθετών και Αξιογράφων της Τράπεζας Κύπρου και της Λαϊκής Τράπεζας μέσω του Εθνικού Ταμείου Αλληλεγγύης.
Φόβοι για άνοδο των κόκκινων δανείων
Επισημαίνεται παράλληλα πως, δεδομένων των γεωπολιτικών εξελίξεων, των κυρώσεων που επιβλήθηκαν σε νομικά πρόσωπα ρωσικών συμφερόντων καθώς και σε φυσικά πρόσωπα, των επιπτώσεων στην πραγματική οικονομία μέσω της αύξησης των τιμών και της ενδεχόμενης ανόδου των βασικών επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δεν μπορεί να αποκλειστεί αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στον τραπεζικό τομέα.
Από την άλλη, τονίζεται, γίνονται συνεχώς σημαντικά βήματα προς την αποτελεσματική μείωση του επιπέδου των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενώ το τραπεζικό σύστημα υποστηρίζεται από ανθεκτική κεφαλαιακή θέση και πλεονάζουσα ρευστότητα.
Ανησυχία για ΓεΣΥ και ελλείμματα ΟΚΥπΥ
Επιπρόσθετο δυνητικό κίνδυνο, σύμφωνα με το Στρατηγικό Πλαίσιο, αποτελεί η επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών από το ΓεΣΥ, κυρίως μέσω των ελλειμμάτων του ΟΚΥπΥ, τα οποία καλύπτει το κράτος κατά τα πρώτα έξι χρόνια λειτουργίας του, οι εργασίες του οποίου έχουν επιβαρυνθεί ιδιαίτερα λόγω της πανδημίας.
Σημειώνεται πως οι μακροοικονομικές προβλέψεις βασίζονται σε μερική μόνο συμπερίληψη του αντικτύπου των επενδύσεων που αναμένεται να υλοποιηθούν στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Όπως σημειώνεται, πρόσθετες νέες επενδύσεις πέραν του Σχεδίου Ανάκαμψης δεν συνυπολογίζονται πλήρως στο βασικό σενάριο, λόγω του ότι είναι δύσκολο στο παρόν στάδιο να ποσοτικοποιηθεί η ετήσια επίπτωση. Οι επενδύσεις αυτές έχουν σχέση με τον τομέα της ενέργειας, την υγεία και την εκπαίδευση.
Στο 2,9% η ανάπτυξη το 2027
Η οικονομία θα συνεχίσει να καταγράφει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και το 2027, εξαιτίας της περαιτέρω ανόδου της εγχώριας ζήτησης. Συγκεκριμένα, η εγχώρια ζήτηση θα στηριχθεί κυρίως από την αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία παραμένει σημαντικός μοχλός οικονομικής ανάπτυξης.
Σημαντική συνεισφορά στην εγχώρια ζήτηση αναμένεται να έχουν τα μεγάλα ιδιωτικά έργα, όπως οι οικιστικές ιδιωτικές επενδύσεις, τα έργα υποδομής για την ψηφιακή και πράσινη ανάπτυξη, αλλά και τα μεταρρυθμιστικά έργα στο πλαίσιο της υλοποίησης του Σχεδίου Ανάκαμψης.
Παράλληλα, σημειώνεται πως η συνεχιζόμενη εισροή ξένων εταιρειών, οι οποίες έχουν κυρίως εξαγωγικό προσανατολισμό στον τομέα της τεχνολογίας, αλλά και σε άλλες εξαγωγές υπηρεσιών, αναμένεται να συμβάλει θετικά.
Από πλευράς πραγματικής οικονομίας, σύμφωνα με το βασικό μακροοικονομικό σενάριο, το 2027 ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να επιταχυνθεί και να κυμανθεί γύρω στο 2,9%, ενώ για τα έτη 2028-2029 υπολογίζεται να κυμανθεί στο 3,0%. Ο πληθωρισμός θα μειωθεί και θα κυμανθεί στο 2,5%.
