Η αγγλίδα ηθοποιός με τη διεθνή εμβέλεια δεν κυνήγησε ποτέ μια φωτογενή καριέρα. Φτιαγμένη από τη στόφα των μεγάλων θεατρίνων γεύτηκε την επιτυχία σχεδόν ερήμην, σαν χαμαιλέοντας που αλλάζει το πετσί των ρόλων. Η Πάφος Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2017 μας δίνει την σπάνια ευκαιρία να την απολαύσουμε από κοντά.
Έρχεστε στην Κύπρο για την παράσταση «M. Yourcenar – C.P. Cavafy». Τι σας συγκινεί στην ποίηση του Καβάφη; Είναι πολύ όμορφη η ποίησή του, επειδή είναι πολύ προσβάσιμη. Σχεδόν σαν πεζογραφία πολλές φορές. Στην παράσταση θα απαγγείλουμε, ανάμεσα σ’ άλλα, ποιήματα που έχουν να κάνουν με τις σχέσεις του με νεαρούς άντρες. Οι σχέσεις αυτές έπρεπε να παραμείνουν κρυφές και αυτά τα ποιήματα, νομίζω, δεν είχαν δημοσιευθεί μέχρι το θάνατό του, οπότε υπάρχει κάτι πολύ όμορφο, πολύ απλό και πολύ προκλητικό.
Είναι κάποιο ποίημα που ξεχωρίζετε και γιατί; Νομίζω την Ιθάκη, επειδή είναι τόσο ισχυρό ποίημα.
Είναι δηλαδή μια ωραία συγκυρία το ότι θα απαγγείλετε ποιήματα ενός ποιητή που σας αγγίζει; Ναι, δεν μπορείς να απαγγείλεις ποίηση επειδή είναι απλά ποίηση. Πρέπει να έχεις μια σχέση με την ευαισθησία του ποιητή. Συνήθως οι ποιητές είναι ασυνήθιστα ευαίσθητοι άνθρωποι.
Διάβαζα σε μια συνέντευξή σας ότι, αν δεν γινόσασταν ηθοποιός, θα θέλατε να γίνετε συγγραφέας. Τι σας ελκύει στη συγγραφή; Το γεγονός ότι αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο είναι φτιαγμένος ο κόσμος, τον τρόπο που είμαστε εμείς. Νομίζω ότι η συγγραφή συνδέεται με ένα μέρος μας που δεν γνωρίζουμε. Όταν μαθαίνεις να γράφεις και να αφαιρείς χρόνο από τη ζωή σου γι’ αυτή τη δουλειά, η συγγραφή σε κάνει να είσαι πιο ενδιαφέρων άνθρωπος.
Σκέφτεστε να γράψετε κάποιο βιβλίο; Έχω γράψει ένα, ναι, με έναν συγγραφέα που ονομάζεται Christophe Bataille, το Who I am. Κυκλοφόρησε πριν από μερικά χρόνια. Ήταν ένα μικρό βιβλίο για την παιδική μου ηλικία. Είμαι σίγουρη ότι θα γράψω περισσότερα.
Οι γονείς σας τι ρόλο έπαιξαν στη ζωή σας; Ο πατέρας σας ήταν στρατιωτικός και μετακινούσασταν συχνά από το ένα μέρος στο άλλο. Πώς βιώσατε αυτή την κατάσταση; Ως παιδί, δεν έχεις την ωριμότητα να κρίνεις αυτά που συμβαίνουν γύρω σου. Έπειτα, ως ενήλικας, όταν κοιτάζεις πίσω ερμηνεύεις διαφορετικά τα πράγματα. Ένα παιδί παίρνει τη ζωή όπως έρθει. Ήμουν αρκετά ευτυχισμένη. Θυμάμαι ότι ήμουν συχνά μόνη μου, αν και είχα μια αδελφή, αλλά ήμουν πολύ ευτυχισμένο παιδί και έπαιρνα τη ζωή μου όπως ήταν. Κάποια στιγμή ένιωσα την ανάγκη να γράψω για την επίδραση που είχε πάνω μου η παιδική μου ηλικία. Αυτό είναι το θέμα του βιβλίου που έγραψα. Κάποια πράγματα τα συνειδητοποιείς μόνο όταν αρχίζεις να τα σκέφτεσαι, πολύ αργότερα. Δηλαδή το πώς σε καθοδήγησε και πώς σε διαμόρφωσε η ζωή σου και ό,τι έχεις ζήσει. Δεν έχεις συνείδηση για όλα αυτά όταν είσαι παιδί.
Πώς ακολουθήσατε το δρόμο της υποκριτικής στα 17 σας; Με εντόπισαν στο δρόμο. Κάποιος είπε: «θέλετε να παίξετε σε μια ταινία;» και είπα εντάξει, γιατί όχι! Ήμουν ακόμα στο σχολείο, αλλά ήταν ωραία, ήταν πολύ σύντομο, ήταν διασκεδαστικό. Αυτή η συμμετοχή μου θα μπορούσε να μην έχει οδηγήσει πουθενά ή θα μπορούσε να οδηγήσει στο άνοιγμα μιας πόρτας. Προφανώς είχα αρκετά μέσα μου, χωρίς καμία εκπαίδευση, χωρίς καμία επιθυμία να γίνω απαραιτήτως ένα τεράστιο αστέρι. Ποτέ δεν το ήθελα αυτό, ήθελα μόνο να το φιλτράρω με τον τρόπο που μπορούσα.
Δηλαδή μικρή δεν ονειρευόσασταν να γίνετε ηθοποιός; Δεν ήθελα να γίνω ηθοποιός πριν από αυτό, ποτέ δεν το σκέφτηκα. Μου φάνηκε καλό κατά κάποιο τρόπο εκείνη την εποχή να ακολουθήσω την υποκριτική. Τι θα έκανε ένα κορίτσι σαν εμένα; Δεν ήμουν πολύ καλή στις σπουδές μου, οι γονείς μου δεν με ενθάρρυναν απαραιτήτως. Τώρα θα ήθελα να πήγαινα στο πανεπιστήμιο, θα ήθελα να είχα μια πανεπιστημιακή ζωή και την πνευματική κατάρτιση. Αλλά έμαθα πράγματα όπως προχωρούσα στη ζωή μου. Πήρα κύριο ρόλο αρκετά γρήγορα μετά την πρώτη μου ταινία. Και σκέφτηκα ότι αυτό ήταν ένα σημάδι και ότι θα ήταν καλά να το κάνω αυτό για λίγο.
Θυμάστε την πρώτη ταινία που λάβατε μέρος; Ναι, ήταν πολύ μικρό φιλμ, νομίζω ότι ήταν περίπου ένα λεπτό, με τον Richard Lester. Κέρδισε βραβείο στις Κάννες το ίδιο έτος. Υπήρχαν πολλά κορίτσια στις οντισιόν και ήμουν ένα από τα κορίτσια που επέλεξαν.
Μπορείτε να δώσετε ένα ορισμό του ταλέντου; Είναι κάτι απροσδιόριστο. Το ταλέντο υπάρχει μέσα σε κάποιον. Μπορεί να έχεις κάποιους ανθρώπους να διαβάζουν την ίδια γραμμή και ένα άτομο θα μπορούσε απλώς να ανασηκωθεί… Το ταλέντο είναι ένα δώρο που έχουν ορισμένοι άνθρωποι, άλλοι πάνε καλά αλλά δεν ανασηκώνονται. Είναι κάτι που το δίνει ο Θεός, όπως την ομορφιά, ή το έχεις ή όχι.
Τι είδους ρόλους προτιμάτε περισσότερο; Ρόλους που αποκαλύπτουν όσο το δυνατόν περισσότερο το πώς είμαστε σαν ανθρώπινα όντα και όχι με θεατρικό τρόπο αλλά ρεαλιστικά, σαν τις ταινίες του γαλλικού nouveau vague ή εκείνες της δεκαετίας του ’60 στην Αγγλία, ή της δεκαετίας του ’70. Ξεκίνησα σε μια εποχή η οποία ήταν καλή για μένα. Δεν ήταν μόνο ότι ήθελα να είμαι ηθοποιός, ήθελα επίσης να υποστηρίζω τις απόψεις μου. Αλλά όταν είσαι όμορφη, συνήθως τα πράγματα ακολουθούν έναν δρόμο και στη συνέχεια μετράει το πώς θα το αντιμετωπίσεις αυτό.
Θα λέγατε πως ο ρόλος της Kate Mercer στην ταινία «45 χρόνια» ήταν από τους πιο σημαντικούς ρόλους της καριέρας σας; Ναι, σίγουρα είναι από τις πιο σημαντικές δουλειές μου. Και δεν έχω κάνει πολλές ταινίες.
Τι σας έχει αγγίξει σ’ αυτό το ρόλο; Απλώς το ότι υποδύθηκα αυτή τη γυναίκα, με άγγιξε πολύ. Ήταν μια όμορφη ταινία που έκανε ο Άντριου Χέιγκ. Ο χαρακτήρας ήταν πολύ ενδιαφέρων, το γύρισμα επίσης. Ήταν ένα ταξίδι που αφορά στο να μην μπορείς να λες πράγματα που νιώθεις και να μην ξέρεις αν κάνεις το σωστό… Στην ταινία, η Kate Mercer ζηλεύει μια παλιά σχέση που είχε ο σύντροφός της, η οποία δεν ζει πια. Είναι παράλογο να ζηλεύεις κάποιον που είναι νεκρός. Στη ζωή καμιά φορά οι συνθήκες είναι τέτοιες που βιώνουμε συναισθήματα για τα οποία δεν έχουμε κανέναν έλεγχο.
Στην ταινία ο κινηματογραφικός σας σύντροφος λέει πως, όταν είσαι νέος νομίζεις πως έχεις ένα σκοπό και όταν είσαι στην τρίτη ηλικία έχεις την αίσθηση ότι ζεις χωρίς σκοπό. Εσείς νιώθατε πάντα ότι είχατε ένα σκοπό στη ζωή σας; Ποτέ δεν αισθάνθηκα πραγματικά ότι έχω ένα σκοπό. Ήμουν είτε χαμένη ή συνειδητοποιημένη στη ζωή μου. Έτσι, δεν ξέρω τι ακριβώς σημαίνει να έχεις ένα σκοπό. Υποθέτω πως σημαίνει ότι μπορείς πραγματικά να ζήσεις με τον εαυτό σου σε οποιαδήποτε στιγμή της ζωής σου. Ότι είσαι εντάξει με τον εαυτό σου για όσα σου συμβαίνουν σε μια χρονική περίοδο.
Έχετε μετανιώσει για πράγματα που κάνατε ή δεν κάνατε μέσα στα χρόνια; Αυτό είναι μια τεράστια ερώτηση. Όταν προσπαθείς να χτίσεις μια ζωή, δεν έχεις περιθώριο για μεταμέλεια.
Υπήρξαν φορές που φοβηθήκατε τη μεγάλη επιτυχία; Δεν νομίζω πως είχα μεγάλη επιτυχία. Είναι πολύ ενδιαφέρον αυτό που λέτε, σας ευχαριστώ. Νομίζω ότι έχω κάνει πράγματα που πραγματικά άξιζαν τον κόπο, με την έννοια ότι σήμαιναν κάτι βαθύ για μένα και έπειτα σήμαινε κάτι βαθύ σε άλλους ανθρώπους. Αυτό θέλουμε να κάνουμε στις ταινίες μας για να προσελκύσουμε κόσμο. Δεν θέλεις να κάνεις ταινίες που κανείς δεν θα έρθει να δει.
Πρωταγωνιστήσατε στην τελευταία ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη, Ο Βυσσινόκηπος, το 1999. Τι κρατάτε από αυτή την ταινία; Δεν εργαζόμουν για αρκετό διάστημα πριν από αυτό το φιλμ. Ήθελα να αρχίσω να γράφω ή να κάνω άλλα πράγματα. Δεν ήθελα πια να είμαι ηθοποιός. Όμως ο Κακογιάννης είχε μια αρνητική απάντηση από την Julie Christie γι’ αυτό το ρόλο. Η Julie Christie είναι ηθοποιός που αγαπώ και την ξέρω και ο Μιχάλης μου είπε ότι θέλει να τον σώσω, ότι πρέπει να παίξω. Ήξερα τον Μιχάλη, αλλά δεν τον γνώριζα προσωπικά. Κατέληξα να το κάνω και είναι πολύ σημαντικό που έπαιξα, είναι μια όμορφη ταινία και ένας όμορφος ρόλος, που με έκανε να θέλω να κάνω ταινίες και πάλι. Ήμουν με μερικούς υπέροχους άγγλους ηθοποιούς, τους Alan Bates, Francis Latoure, Patrick Partridge, έτσι ήταν πραγματικά μια μεγάλη εμπειρία.
Το 2009, ο γερμανός φωτογράφος Γιούργκεν Τέλερ σας έπεισε, μαζί με το μοντέλο Ράκελ Ζίκερμαν, να ποζάρετε γυμνές μπροστά στη Μόνα Λίζα, σε μια φωτογράφηση που έγινε στο άδειο Λούβρο. Τι θυμάστε από αυτή τη δουλειά; Ο Teller ήταν φίλος λίγο πριν από αυτό, αλλά ένας συνεργάτης φίλος. Είχαμε κάνει μαζί φωτογραφίες και projects και μας άρεσε. Αυτό ήταν άλλο ένα από τα projects του και έτσι μου πρότεινε να έρθω στο Λούβρο μια νύχτα και να φωτογραφηθώ. Και του είπα «υποθέτω πως εννοείς ότι πρέπει να βγάλω τα ρούχα μου…». Παίζω με τον Γιούγκεν, θέλουμε να παίζουμε, είναι ένας ευχάριστος φίλος και διασκεδάζω μαζί του. Και μου αρέσει να προκαλώ, μου άρεσε η ιδέα να βρεθώ γυμνή μπροστά στη Mona Lisa.
Ζούμε σε μια εποχή όπου θεωρείται σημαντική η ομορφιά και η νιότη. Εσείς πώς βιώνετε αυτά τα θέματα; Δεν ανησυχώ πραγματικά γι’ αυτά, επειδή ξεκίνησα τη δεκαετία του ’70, όταν κανείς δεν έδινε ιδιαίτερη προσοχή σ’ αυτά τα θέματα. Όλοι θέλαμε να κάνουμε cinema verite, όλοι θέλαμε να είμαστε μέρος ενός νέου κύματος που έκανε κινηματογράφο, που δεν ήταν απλώς συνδεδεμένος με το Hollywood και το glamour κ.λπ. Απλώς συνέχισα να είμαι έτσι επειδή ένιωσα ότι είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για μένα. Και προσπάθησα να το τιμήσω αυτό, επειδή νομίζω πως η αυθεντικότητα για ένα ανθρώπινο ον είναι κάτι τόσο εκλεκτό και όμορφο, που πρέπει να προσπαθήσεις να το συλλάβεις και να το κρατήσεις. Έτσι, όλα αυτά που λέγονται για τη νιότη και τα facelifts και τη γήρανση και όλα αυτά, πραγματικά δεν με ενδιαφέρουν.
Γίνεται πολλή συζήτηση στο Χόλιγουντ για τις γυναίκες που δυσκολεύονται να παίξουν σε ταινίες καθώς μεγαλώνουν. Έχετε ποτέ βιώσει αυτό το είδος αποκλεισμού; Είμαι στην Ευρώπη και δεν κάνω πολλές ταινίες, κάνω μόνο art house ταινίες, οπότε δεν ανησυχώ πολύ για το γεγονός ότι δεν δουλεύω πάρα πολύ.
Το 2012 παίξατε στην ταινία I, Anna, που σκηνοθέτησε ο γιος σας Barnaby. Πώς ήταν να συνεργάζεστε επαγγελματικά με το παιδί σας; Η δουλειά είναι δουλειά. Έτσι, σε ένα περιβάλλον που χρειάζεται να συνεργαστείς με μια ομάδα για έναν κοινό στόχο, δηλαδή μια ταινία, δουλεύεις. Μπορεί ο Barnaby να είναι ο γιος μου, όμως ήταν ο σκηνοθέτης μου κατά τη διάρκεια της ταινίας. Μπορείς να διαχωρίσεις τα πράγματα, ένας ηθοποιός μπορεί να το κάνει αυτό, δεν είναι πραγματικά πρόβλημα. Είμαστε χαμαιλέοντες, δεν πρέπει να είμαστε αυτό που φαίνεται ότι είμαστε. Εργάστηκα με τον σκηνοθέτη μου και είναι πολύ καλός σκηνοθέτης. Διασκεδάσαμε, όπως κάνω άλλωστε με τους σκηνοθέτες μου, και όλα ήταν εντάξει.
INFO: H παράσταση «Παραλλαγές στον Κωνσταντίνο Καβάφη και τη Μαργκερίτ Γιουρσενάρ» θα δοθεί στις 18 Νοεμβρίου στο ανακαινισμένο Μαρκίδειο Θέατρο Πάφου, στις 20:30. Εισιτήρια: www.soldoutticketbox.com/pafos2017
