Οι εγκαταστάσεις υποστηρίζουν τη σημασία της ανθρώπινης «ποιητικής δεξιότητας»
Η βιοτεχνία «Μέντη», με επίσημη έναρξη εργασιών το 1867, για ενάμιση αιώνα προμήθευε με υλικά νηματουργίας την Ελλάδα. Το όνομα «Όθων Μέντης» βρισκόταν σε νήματα μεταξωτά, μεταλλικά και νάιλον, γαλόνια, τρέσες, σιρίτια, κορδόνια, φράντζες, φούντες. Υλικά προς χρήση σε ιερατικά άμφια, στρατιωτικές στολές, θεατρικά κοστούμια, παραδοσιακές ενδυμασίες, διακοσμήσεις υφασμάτων από το παλάτι ώς τη θεατρική σκηνή. Υλικά που χρησιμοποίησαν επίσης ενδυματολόγοι και σχεδιαστές μόδας, διακοσμητές, ταπετσέρηδες, βιοτέχνες και κατασκευαστές ειδών λαϊκής τέχνης. Ήταν η παλαιότερη εμπορική και βιοτεχνική επιχείρηση της χώρας, η οποία έκλεισε το 2012, άλλο ένα θύμα της κρίσης.
Η οικογένεια Μέντη αποφάσισε να δωρίσει τα πάντα, από τα εμπορεύματα μέχρι τον μηχανολογικό εξοπλισμό, στο Μουσείο Μπενάκη, το οποίο από τότε λειτουργεί τη βιοτεχνία της οδού Πολυφήμου 6, στα Πετράλωνα, ως ζωντανό εργαστήριο. Εδώ λοιπόν παρουσιάζει τη νέα ατομική της έκθεση, με τίτλο «deshabille», η εικαστικός Μαρία Λοϊζίδου. Την επιμέλεια ανέλαβε ο Yves Sabourin, τον οποίο ενδιαφέρει ιδιαίτερα ό,τι έχει σχέση με το ύφασμα, την υφαντική, το κέντημα, τη ραπτική, την tapisserie, σε σχέση πάντα με τη σύγχρονη τέχνη. Η επιμελητική πρόταση «deshabille», όπως μας λέει η Μαρία Λοϊζίδου, επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στην κατανόηση ενός χώρου μαζί με το φορτίο του, που είναι μια βιοτεχνία passementerie σε δράση, μέσω της ανθρώπινης παρέμβασης, – κυρίως αυτήν της φροντίδας, η οποία χαρακτηρίζει επίσης και την τέχνη: «Η ασφυκτική συνθήκη που η τρέσα εξυπηρετούσε σε πολλές περιπτώσεις στο παρελθόν, προσθέτοντας κύρος σε μια εξουσιαστική επιβολή, καθόλου δεν περιόρισε κάθε είδους ποιητική παραγωγή. Η ικανότητα της φροντίδας που παρέχει η ζωή, επιτρέπει στον άνθρωπο να παράξει και να υποστηρίξει καθημερινές σχέσεις μιας απλής επινόησης».
Στον χώρο του «Μέντη», ο οποίος επαναλειτούργησε από το Μουσείο Μπενάκη ως Κέντρο Διατήρησης Παραδοσιακών Τεχνικών Κλωστοϋφαντουργίας, μέσα ακριβώς από την ανάγκη ανάδυσης χώρων που παράγονται από συνθήκες κρίσης, η εικαστικός προτείνει την πιθανότητα της ανάπλασης ενός νέου συμβάντος. Κατασκευάστηκαν ειδικά για την έκθεση λευκές τρέσες από κοινά υλικά που παράγονται στην Ελλάδα, όπως μαλλί, μετάξι, λινό, και βαμβάκι. «Η παράθεση του υλικού αυτού στον χώρο, μαζί με τα συσσωρευμένα στρώματα παραγωγής passementerie της βιοτεχνίας Μέντη 144 χρόνων, προκαλούν την αφήγηση για όσα ξεχάσαμε αλλά και για αυτά που έρχονται». Αυτά παρατίθενται στις 176 σελίδες ενός χειροποίητου βιβλίου. Μαζί με ένα άλλο βιβλίο, αυτό της καταγραφής μιας απλής πρακτικής του ρούχου και του πλεκτού, σε χειροποίητη απόδοση 9 αντιτύπων, υποστηρίζουν τη σημασία της ανθρώπινης «ποιητικής δεξιότητας». Το εξαιρετικής ποιότητας βιβλίο déshabillé, μια έκδοση του Μουσείου Μπενάκη και του Σπιτιού της Κύπρου, κυκλοφορεί στα πλαίσια της έκθεσης.
Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης μια ηχητική εγκατάσταση. Στο κομμάτι του χώρου όπου εξελίσσεται καθημερινά η παραγωγή τρέσας κάθε είδους, ο ήχος των μηχανών συνοδεύει την ηχητική εγκατάσταση από αφηγήσεις που συγκεντρώνει η Μαρία Λοϊζίδου τα τελευταία χρόνια. Είναι περιστατικά μιας «ήπιας βίας», όπως τα ονομάζει, αυτών που μας σημαδεύουν τραυματικά. «Άλλωστε, κάθε χειρωνακτική εργασία και επαναληπτική κίνηση εξελίσσεται γύρω απο ζωντανούς διαλόγους, γύρω από αφηγήσεις και περισσυλλογή», σχολιάζει.
Η νέα εικαστική πρόταση της Μαρίας Λοϊζίδου παρουσιάζεται σε μια περίοδο που υπάρχει μια πρωτοφανής άνθηση στην αθηναϊκή καλλιτεχνική σκηνή. Από τις 6 Απριλίου, θα φιλοξενούνται έργα 160 Ελλήνων και ξένων εικαστικών στα πλαίσια της documenta 14. Πώς σχολιάζει η ίδια το γεγονός ότι σ’ αυτή τη δύσκολη οικονομική συνθήκη η Αθήνα αναδεικνύεται σε κέντρο σύγχρονου πολιτισμού; «Η κρίση παράγει συνθήκες που οδηγούν στον επαναπροσδιορισμό της καθημερινότητας. Αυτό που αναφύεται μέσα από την πόλη της Αθήνας αυτή τη στιγμή, και στο οποίο η τέχνη συμμετέχει σε μεγάλο βαθμό, παρουσιάζει ένα διεθνές ενδιαφέρον. Αυτό, άλλωστε, προσέλκυσε και το ενδιαφέρον του επιμελητή της documenta 14, Adam Szymczyk, που συνέδεσε την πόλη της Αθήνας με τη σύγχρονη εικαστική σκηνή, στη μεγαλύτερη διεθνή έκθεση σε περισσότερους από 100 χώρους της πόλης για 100 μέρες.»
Info
Η έκθεση της Μαρίας Λοϊζίδου με τίτλο «deshabille» που παρουσιάζεται στον χώρο του «Μέντη», είναι μια συνδιοργάνωση του Μουσείου Μπενάκη με το Σπίτι της Κύπρου. Μέχρι 29/7.
