Σταύρος Λούρας: Όσα μου έμαθε η ζωή

Ο σπουδαίος πρωταγωνιστής επιστρέφει στη σκηνή με τον εμβληματικό «Οιδίποδα τύραννο» του Σοφοκλή, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος. Ήταν η αφορμή που ψάχναμε για να μας εμπιστευτεί το προσωπικό του αφήγημα, μιας πορείας μεστής από εμπειρίες.

Η ΔΟΥΛΕΙΑ ΜΟΥ ΜΕ ΕΧΕΙ ΣΩΣΕΙ ΩΣ ΑΝΘΡΩΠΟ. Δεν μου έδωσε μόνο υγεία, αλλά με προφύλαξε και από καταχρήσεις. 

ΥΠΗΡΞΑ GAMBLER. Αλλά τι σημαίνει αυτό; Μεγάλες στιγμές αγοράζει όποιος κάνει gambling. Δεν το κάνει για να γίνει πλούσιος. Και στη δουλειά μου μεγάλες στιγμές είναι που αναζητώ. 

ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΤΕΧΝΗ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΒΟΛΕΜΑ. Βόλεμα σημαίνει εύκολες λύσεις, κώδικες που τους βγάζεις απ’ την τσέπη, παίζεις και σε δέχονται. Αλλά δεν πετάνε έτσι οι θεατές μαζί σου. Γιατί εσύ ο ίδιος δεν απογειώνεσαι με την ευκολία σου. 

ΟΙ ΝΕΟΙ ΤΩΡΑ ΚΑΝΟΥΝ ΔΥΟ ΤΡΙΑ ΕΡΓΑ στην τηλεόραση και νομίζουν ότι, επειδή έχουν αποκτήσει αναγνωρισιμότητα, έχουν καταξιωθεί. Εμείς δεν μεγαλώσαμε έτσι, τι να κάνουμε; Μεγαλώσαμε με θέατρο, με δύσκολα πράγματα. 

ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΙ ΕΧΕΙΣ ΚΑΝΕΙ προηγουμένως, ακόμα κι αν αυτό χειροκροτήθηκε, στην επόμενη δουλειά πάλι θα δοκιμαστείς. Είναι σαν να μηδενίζουμε το κοντέρ και να ξεκινάμε από την αρχή. Γιατί, τι σχέση έχει ο ένας ρόλος με τον άλλο; Είναι άλλη διαδρομή, άλλο ψάξιμο, άλλη βουτιά, άλλη υπέρβαση… 

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΖΟΥΜΕ, ιδιαίτερα εμείς οι πιο παλιοί, που γνωρίσαμε καλύτερες εποχές για τον τρόπο που υπήρχαν οι άνθρωποι και μοιραζόντουσαν τη ζωή, χαρακτηρίζεται από ανωριμότητα. Κυρίως από όσους δεν υπηρετούν τις αξίες. 

ΑΞΙΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΝΟΙΑΖΕΣΑΙ, να μοιράζεσαι, να σέβεσαι, να πονάς, χαρακτηριστικά που δεν βλέπω στους περισσότερους. Σε οποιοδήποτε χώρο θα συναντήσεις μικρότητες, εκπτώσεις, υποβαθμίσεις… Είναι κάτι που συμβαίνει σε επίπεδο κοινωνίας πια. 

ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΙ ΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΑΡΑΣΜΟΣ. Και θλίψη, γιατί αυτό που συνέβαινε όταν πηγαίναμε για χρόνια στην Επίδαυρο ή στο Ηρώδειο και εθεωρείτο ο ΘΟΚ ένα από τα πιο δυναμικά θεατρικά σχήματα, πλέον φθίνει.

ΕΓΩ ΚΡΙΝΩ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τον δικό μου χώρο, μέσα απ’ τους ανθρώπους που γνώρισα. Τον Ανδρέα Χριστοφίδη, για παράδειγμα, τον Κωστή Κολώτα, τον Εύη Γαβριηλίδη… Αυτοί οι άνθρωποι έτρεχαν πραγματικά για το θέατρο και τον πολιτισμό. Γιατί τότε υπήρχε ένα όραμα. Και μεράκι και δόσιμο και στράτευση σε μια πορεία. 

ΕΧΕΙ ΤΟΣΟ ΚΑΙΡΟ ΠΟΥ ΑΥΤΟΣ Ο ΘΟΚ ΕΜΕΝΑ ΜΕ ΕΔΙΩΞΕ και δεν μου έκανε μία πρόσκληση ακόμα για να παίξω κάπου. Όχι μόνο σε μένα. Και σε άλλους ηθοποιούς της σειράς μου. Εγώ πιστεύω ότι το θέατρο σε κάνει πιο μεγαλόψυχο. Πιο γενναιόδωρο. Δεν σε κάνει πιο μικρό και πιο βολεμένο. Σε κάνει πιο ανήσυχο και πιο ψαγμένο. Δεν τα δικαιολογώ αυτά τα πράματα. Δεν ξέρω πώς να τα εξηγήσω.

ΜΕΓΑΛΩΝΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΑΥΤΗ ΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ γνωρίζοντας τι σημαίνει ο άνθρωπος να χαρεί. Γι’ αυτό δουλεύαμε άλλωστε. Για να δώσουμε χαρά στον κόσμο. Και να τους κάνουμε να νιώσουν ωραία με την τέχνη στον τόπο τους.

ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΖΗΛΕΨΑ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ με τις τακτοποιημένες ζωές. Καμάρωνα όσους ήξεραν να διαχειριστούν τα πλούτη τους χωρίς να χάνουν την ανθρωπιά τους μέσα απ’ αυτά. Αλλά δεν τους ζήλευα.

ΟΣΕΣ ΦΟΡΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΑ ΝΑ ΠΩ ΔΥΟ ΛΟΓΙΑ για τη γυναίκα μου, μου φαινόντουσαν λίγα. Η Γιώτα έπαιξε μεγάλο, σημαντικότατο, καθοριστικό ρόλο στη ζωή μου. Εμείς οι ηθοποιοί είμαστε και κυκλοθυμικοί, ακραίων συμπεριφορών μερικές φορές. Φτάνουμε ακόμα και σε απόγνωση μέσα από αυτό που ψάχνουμε. Όλα αυτά ποιος τα αντέχει; Και ποιος τα καταλαγιάζει; Μια σύντροφος όπως η Γιώτα, με αλτρουισμό, υπομονή και αγάπη. 

ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΡΗ ΜΟΥ ΕΙΜΑΙ ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΑΥΣΤΗΡΟΣ, κι εκείνη όμως είναι πάρα πολύ αυστηρή μαζί μου. Δεν δειλιάζω να σου πω ότι πιστεύω πως είναι πιο προχωρημένη η Κατερίνα από μένα. Τουλάχιστον στο αρχαίο δράμα, παρά το γεγονός ότι παίζω αρχαίο δράμα πολύ πριν εκείνη καταπιαστεί. Έχει ψάξει όμως με σοβαρούς ανθρώπους του αρχαίου δράματος την τραγωδία. Και σου μιλώ ειλικρινά, αυτή τη στιγμή περιμένω τη διδασκαλία της για να μπορέσω να κάνω κάτι που να εκτιμηθεί. 

ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ «ΟΙΔΙΠΟΔΑ ΤΥΡΑΝΝΟΥ» αυτή που ανεβάζουμε. Τρεις ηθοποιοί θα παίξουν τον Οιδίποδα. Ο ένας είναι στη νεανική του ηλικία, μετά δίνει το στέμμα του στον μεσήλικα Οιδίποδα κι εγώ, στην έξοδο πια, κάνω τον Οιδίποδα τον χιλιοβασανισμένο, που εισέρχεται χωρίς μάτια για να τα βάλει με την ατυχία του, με τη μοίρα του και για να με κάνει και μένα να νιώσω ότι δεν μπορούσε να υπάρξει πιο μόνος άνθρωπος, πιο άδειος άνθρωπος από αυτόν. 

ΞΕΡΕΙΣ ΠΟΣΟ ΕΚΤΙΘΕΣΑΙ όταν καλείσαι να υπηρετήσεις ένα τέτοιο ανάστημα και το ανάστημά σου δεν φτάνει στη σκηνή;

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΘΥΣΙΑ για να δει ο κόσμος αυτές τις στιγμές από έναν άνθρωπο κανονικό, που θα πρέπει όμως να παραστήσει έναν ήρωα που έχει συντριβεί. Δεν είναι υπέροχες αυτές οι στιγμές; Δεν αξίζει να δουλεύεις γι’ αυτές τις στιγμές; Κι ας είναι στιγμές. 

ΔΕΝ ΜΕ ΕΝΔΙΕΦΕΡΕ ΠΟΤΕ Η ΚΑΤΑΤΑΞΗ στην κωμωδία ή το δράμα. Ισότιμα τα υπηρέτησα. Εμένα δεν μ’ αρέσουν τα κουρδισμένα, τα έτοιμα. Θέλω να προκύπτουν τα πράματα, να ξαφνιάζουν. 

ΘΥΜΑΜΑΙ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΜΟΥ ΝΑ ΧΟΡΕΥΟΥΝ. Είχαν έρθει απ’ την Αίγυπτο, εγώ μωρό, τους έβλεπα στους γάμους και τους διάφορους διαγωνισμούς… Ήταν ένα ζευγάρι αλέγρο. Όταν διασκέδαζαν. Γιατί μέσα στο σπίτι δεν ήταν οι άνθρωποι που νοιαζόντουσαν να μεγαλώσουν παιδιά.

ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΜΟΥ ΧΡΟΝΙΑ ΗΤΑΝ ΜΙΑ ΠΑΓΩΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ. Απλά δεν είχα κάποιον να ενδιαφερθεί. Ουσιαστικά μόνος μου μεγάλωνα. Τραγουδούσα για να ζήσω ή δούλευα σε οικοδομές, στη λαχαναγορά ή σε μπουάτ στην Πλάκα.  Αυτά είναι σκληρά πράγματα όταν είσαι δεκατριών – δεκατεσσάρων χρόνων. Περπατούσα, θυμάμαι, στους δρόμους της Λευκωσίας όταν είχαν χωρίσει οι γονείς μου και μου προκαλούσε μεγάλο πόνο βλέποντας συνομίληκούς μου να παίρνουν τα σινιά στον φούρνο, για παράδειγμα, τις Κυριακές. 

ΟΛΑ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΖΩΗ. Εγώ έχω πάρει πάρα πολλά απ’ τις πίκρες, τις στερήσεις και τα κενά που μου άφησε το μεγάλωμά μου. Γιατί, πίστεψέ με, ήρθαν σαν μάννα από τον ουρανό όταν έπρεπε να υπηρετήσω σωστά κάποιους ρόλους.

Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΠΟΥ ΤΕΛΕΙΩΣΕ ΓΙΑ ΜΕΝΑ. Ούτε θέλω να ξαναπάω. Στον δρόμο που ήταν το σπίτι μας στην Αλεξάνδρεια, εκεί που πραγματικά ήταν η ανάσα μου και η αναπνοή μου όποτε πήγαινα, πέθανε ο πατέρας μου. Βασανίστηκε στο νοσοκομείο εκεί κι έτσι σβήσαν όλα από μένα. 

ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΜΟΥ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΟΤΕ ΚΟΝΤΑ ΜΟΥ. Δεν ήταν ποτέ, όπως άλλων συναδέλφων, σε πρεμιέρα ή παράσταση. Δεν γνώρισα τον πατέρα μου καλό παππού, για παράδειγμα. Έχω δεχτεί πια ότι δεν μου έλαχαν γονείς που να πονούν τα παιδιά τους. Ίσως επειδή δεν γνώρισα αυτού του είδους τα γεμίσματα της ψυχής να παραμένω υπερευαίσθητος. 

ΔΕΝ ΜΕ ΝΟΙΑΖΕΙ ΑΝ Η ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ δεν αντέχει τους ρομαντικούς. Εμένα με αφορά η ψυχή μου να είναι ήσυχη. Με αυτό που βλέπει, γι’ αυτό που λέει και με τον τρόπο που αισθάνεται. Για να είναι ήσυχος κάποιος, πιστεύω, πρέπει η ψυχή του να είναι καταλαγιασμένη, χαρούμενη και γεμάτη. 

ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑ ΝΑ ΕΧΩ ΔΙΚΟ ΜΟΥ ΘΙΑΣΟ. Θα μπορούσα να έπαιζα εύκολα πράγματα, επιθεωρήσεις και τέτοια… Εμένα όμως με ενδιέφερε να αμείβομαι πιο λίγο, αλλά να είναι η ψυχή μου γεμάτη από αυτό που πιστεύω. Και αυτό που πίστευα ήταν το θέατρο. 

Ο ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΚΑΥΚΑΡΙΔΗΣ ΜΕ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΗΚΕ ΠΡΩΤΟΣ. Ο Εύης Γαβριηλίδης έπειτα. Ο Νίκος Χαραλάμπους αργότερα. Και ηθοποιοί που είχαν προσωπικότητα, η Δέσποινα Μπεμπεδέλη με τον Στέλιο Καυκαρίδη, ο Σπύρος Σταυρινίδης, ο Κώστας Δημητρίου… Πρόσεχα το κάθε τι επάνω τους. Όταν πια άρχισα να αντιλαμβάνομαι ότι μπορώ να αναγνώσω σωστά μια σκηνή ή να βρω αυτό που χρειάζεται ο ρόλος, ένιωθα πάρα πολύ ευτυχής. Σαν να είχα διπλή ζωή πια. Και, όντως, μέχρι τώρα νιώθω ότι έχω δυο ζωές. Δεν ξέρω ποια υπηρετεί την άλλη πια. 

Εγγραφή στο Newsletter