Όλες οι λεπτομέρειες για τα δύο έργα που θα εμπλουτίσουν το κτήριο του ΘΟΚ.
Ένα σημαντικό ορόσημο, από συμβολικής αλλά και ουσιαστικής- αισθητικής- απόψεως σηματοδοτεί η ολοκλήρωση του διαγωνισμού του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου για εμπλουτισμό του κτηρίου του με έργα τέχνης. Ο ΘΟΚ, όντας κι ένας κατεξοχήν καλλιτεχνικός οργανισμός, όφειλε να αποτελέσει το καλό παράδειγμα και δείχνει τον δρόμο για τη συμμόρφωση όλων με τον νόμο γνωστό ως «1%» για τον εμπλουτισμό δημόσιων κτηρίων. Τι πρόκειται όμως να αλλάξει στο κτήριο του κρατικού θεάτρου μέχρι τις 30 Απριλίου 2021 όταν και θα ολοκληρωθεί η κατασκευή και εγκατάσταση των δύο έργων;
Τον διαγωνισμό για το πρώτο έργο, που θα τοποθετηθεί στο τρίγωνο μεταξύ φουαγιέ, κεντρικής σκηνής και γραφείων (σε τρία επίπεδα), κέρδισε η πρόταση των Σωκράτη Σωκράτους, Μαρίας Λοϊζίδου (εικαστικοί) και Σωκράτη Στρατή (σύμβουλος αρχιτέκτονας) με τίτλο «Η μνημοσύνη και ο υποβολέας». Τον διαγωνισμό για το δεύτερο, που θα τοποθετηθεί στον χώρο αριστερά από την κύρια είσοδο, κέρδισε η πρόταση του Θεόδουλου Γρηγορίου «Κύτταρα». Ο προϋπολογισμός δαπάνης του πρώτου έργου φτάνει τις €100.500 και του δεύτερου τις €41.000.
«Η μνημοσύνη και ο υποβολέας»
Κάθε ένα από τα επιμέρους στοιχεία του έργου υποστηρίζεται από διαφορετικό υλικό: μπρούντζος, ρητίνη, ανοξείδωτος χάλυβας, διάτρητα πανέλα, ξύλο, βαφές εξωτερικού χώρου, τεχνητό φως. Η όλη σύνθεση βασίζεται σε μια συγκεκριμένη οργάνωση, ένα σύστημα, προκειμένου όλα μαζί να επιτρέπουν μία χρωματική και φωτεινή σύνθεση που να προκαλεί την παρατήρηση του θεατή τόσο το βράδυ όσο και την ημέρα.
Σύμφωνα με το σκεπτικό βράβευσης, το έργο τοποθετείται στο κέντρο του κτηρίου και ανασύρει στα μάτια των θεατών το παρασκήνιο της θεατρικής διαδικασίας μέσω ενός μνημονικού μηχανισμού αφιερωμένου στον υποβολέα, τον αφανή ήρωα του θεάτρου. Η κατασκευή εκτείνεται σε διαφορετικά επίπεδα και ο πολλαπλασιασμός των θραυσμάτων που αφορούν το θέατρο, την παράσταση και το σώμα αποδίδει ένα μηχανισμό της μνήμης «που επιτρέπει, ανάλογα με τη θέση του θεατή, την αναδόμηση του δικού του αφηγήματος».
Για τους εμπνευστές του έργου, πυρήνας της πρότασης αποτελεί η τέχνη της μνήμης, το μνημονικό θέατρο και η ίδια η μνημοτεχνική, όπως αναπτύχθηκε από την αρχαιότητα ως σήμερα. Η γλυπτική εγκατάσταση συνδέει στοιχεία της θεατρικής δράσης αλλά και της σκηνής. Ο Υποβολέας, επιλέγεται ως πρωταγωνιστής, συμβολίζει τη Μνημοσύνη κι είναι αυτός που ενώνει κρίκους συντηρώντας την αλυσίδα γεγονότων και σχέσεων.
Ο επισκέπτης αντιλαμβάνεται την πρόταση ως ένα είδος μνημονικού μηχανισμού, που αναπτύσσεται στο χώρο μέσω μιας πτυσσόμενης γλυπτικής κατασκευής. Παρά τον μνημειακό της χαρακτήρα, παραπέμπει στην εφημερότητα ενός πλαισίου, που υπακούει στις υφιστάμενες ανάγκες του χώρου αλλά και του ίδιου του περιεχομένου της πρότασης.
Υφαίνοντας μεταξύ κάθετων και οριζόντιων αξόνων, δημιουργεί επίπεδα σε διαφορετικά ύψη. Τα επίπεδα αυτά διαμορφώνουν μια αυτοσχέδια, «τρίτη» σκηνή στο κέντρο του κτηρίου με όλα τα στοιχεία του μηχανισμού της: φώτα, τροχαλίες, πατάρια.
Στη σκηνή εμφανίζονται τα αποτυπώματα του υποβολέα, ενσωματωμένα στο καλούπι τους. Κάθε θραύσμα καλουπιού απελευθερώνει, ανάλογα με τη θέση του θεατή από το ισόγειο μέχρι τον τρίτο όροφο, την εικόνα της φιγούρας του πρωταγωνιστή. Οι διάτρητες επιφάνειες των παταριών επιτρέπουν να αναφύονται σε ανεξάντλητη αναμεταξύ τους σχέση όλα τα στοιχεία της κατασκευής ανάλογα με την πορεία του θεατή.
Ο τριγωνικός χαρακτήρας του χώρου λειτουργεί ως κέλυφος της αίθριας σκηνής, επιτρέποντας την ορατότητα από οποιανδήποτε θέση. Συγχρόνως, οι αναπόφευκτοι αντικατοπτρισμοί των υαλοπετασμάτων του κελύφους εντείνουν τον πολλαπλασιασμό των θέσεων και των μορφών του γλυπτού.
* Στην πρόταση συνεργάστηκαν και οι Ελευθερία Ξερού, Βασιλική Μότσιου, Πέτρος Χρίστου.
«Κύτταρα»
Θραύσματα προσώπων και μορφών τοποθετούνται σε μια σφαίρα από κυψέλες- κύτταρα. Η σφαίρα είναι ύψους 1,5 μέτρου από πλάκες αλουμινίου 10 χιλιοστών, δομημένη σε κάναβο. Δομείται κυτταροειδώς με σύζευξη από οριζόντιους και κάθετους κύκλους από πλάκες αλουμινίου. Στις θυρίδες που προκύπτουν από τη δομή θα ενσωματωθούν αποσπάσματα χαρακτηριστικών εκφραστικών στοιχείων του προσώπου, από χαρακτηριστικό γλυπτό κεφάλι γυναίκας- τεκμήριο της κυπριακής αρχαιολογίας.
Τα αποσπάσματα του κεφαλιού θα δημιουργηθούν σε λεπτή επιφάνεια από εξειδικευμένο λευκό τσιμέντο υψηλών αντοχών Ductal, ένα καινοτόμο δομικό υλικό με ανώτερες προδιαγραφές αντοχής, αισθητικής και ολκιμότητας. Στη συνέχεια το γλυπτό θα τοποθετηθεί σε μεταλλική κυβική βάση διαστάσεων 80Χ80 εκ. κι η όλη κατασκευή θα φωτιστεί διακριτικά.
Σύμφωνα με το σκεπτικό βράβευσης, το έργο αντικατοπτρίζει τις συνεχείς διαμορφώσεις του ατόμου, αναδεικνύοντας το παρόν ως εφήμερο χώρο που διασταυρώνεται με τις «επιστρώσεις της μνήμης». Στο σχεδιασμό και υλοποίηση η «τεχνική επεξεργασία των μορφών μέσω ηλεκτρονικών διαδικασιών αφήνονται να δώσουν ίχνη της ταυτότητας του χρόνου παραγωγής στην τελική μορφή».
Τα θραύσματα γίνονται στοιχεία οικοδόμησης της «πολύπλοκης και πολυσύνθετης πληροφορίας» στο μεταίχμιο του φυσικού με τον εικονικό κόσμο. Το έργο μάς καλωσορίζει στον κόσμο της θεατρικής έκφρασης, υπενθυμίζοντας ότι ένας από τους σκοπούς του θεάτρου είναι η αναδίπλωση στη σκηνή της πολυπλοκότητας που χαρακτηρίζει την ανθρώπινη ύπαρξη.
Ο καλλιτέχνης συνηθίζει στο έργο του να χρησιμοποιεί το μοτίβο του κυττάρου ως πρωτογενή διαχρονική φόρμα. Χρησιμοποιεί επίσης πρωτογενή ουδέτερα υλικά με βασικό στόχο τον προσδιορισμό της έννοιας «επίστρωση χρόνου». Στην προκειμένη περίπτωση, ο ίδιος σημειώνει ότι στόχο έχει να συνδέσει νοηματικά τις μεταμορφώσεις στον χρόνο και τη μνήμη με τον τρέχοντα χρόνο.
