To Top
17:45 Σάββατο
19 Οκτωβρίου 2019
Επόμενο
Προηγούμενο
Συντήρηση εκκλησιαστικών μνημείων στην Καρπασία
ΑΡΧΙΚΗΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΙΝΩΝΙΑ • Συντήρηση εκκλησιαστικών μνημείων στην Καρπασία
  21 Σεπτεμβρίου 2019, 9:25 πμ  
Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι συντηρητές συνεργάστηκαν με άψογο τρόπο για την αποκατάσταση δύο σημαντικότατων εκκλησιαστικών μνημείων, που βρίσκονται στην Καρπασία. Τοποθετούνται χρονολογικά μεταξύ 4ου-5ου αιώνα μ.Χ και είναι μεγάλης αρχαιολογικής αξίας και σημασίας. Τα δύο μνημεία θα παραδοθούν σήμερα στη δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά. 
 
Το ένα είναι η Παλαιοχριστιανική Βασιλική της Αγίας Τριάδας, στην Γιαλούσα, και το άλλο η Παλαιοχριστιανική Βασιλική του Αγίου Φίλωνα, πρώτου Επισκόπου Καρπασίας, που βρίσκεται στο Ριζοκάρπασο. Η παράδοση των αποκαταστημένων μνημείων θα γίνει στην διάρκεια λιτής τελετής, που θα πραγματοποιηθεί στις 14:30 στην Αγία Τριάδα και στις 16:00 στον Άγιο Φίλωνα.  
 
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ» και στα δύο μνημεία έγιναν από τους συντηρητές εργασίες σωστικής συντήρησης των ψηφιδωτών δαπέδων στην Παλαιοχριστιανική Βασιλική της Αγίας Τριάδας και των μαρμαροθετημάτων στην Παλαιοχριστιανική Βασιλική του Αγίου Φίλωνα. Πιο συγκεκριμένα το πρόγραμμα της σωστικής συντήρησης στα δύο μνημεία περιελάμβανε:
 
1. Εργασίες καθαρισμού των αρχαιολογικών καταλοίπων και στους δύο αρχαιολογικούς χώρους.
2. Εργασίες σωστικής συντήρησης των δαπέδων και στους δύο αρχαιολογικούς χώρους (αποκάλυψη δαπέδων από την περιοδική κάλυψη, αρμολογήσεις, περιμετρικές στερεώσεις, καθαρισμοί κ.λπ.). Στον Αρχαιολογικό χώρο του Αγίου Φίλωνα δεν αποκαλύφθηκαν τα δύο καταχωμένα δάπεδα και τέθηκαν σε καθεστώς μόνιμης κατάχωσης.
3. Αποτύπωση των χώρων.
4. Τεκμηρίωση των εργασιών.
5. Εργασίες σωστικής συντήρησης τοιχοποιϊών.
6. Τοποθέτηση πινακίδων και στους δύο Αρχαιολογικούς χώρους και λήψη μέτρων προστασίας των καταλοίπων (τοποθέτηση κιγκλιδωμάτων, διαμόρφωση πορείας, καταχώσεις κ.λπ.).
7. Τοποθέτηση περίφραξης και στους δύο Αρχαιολογικούς Χώρους.
8. Εργασίες καθαρισμού του περιβάλλοντα χώρου.
9. Δημιουργία πορείας επισκεπτών (οι πορείες έγιναν με την διαμόρφωση του χώρου και την τοποθέτηση αποτρεπτικών κιγκλιδωμάτων στις πορείες).
10. Προετοιμασία κειμένων για τέσσερις πινακίδες για τον Αρχαιολογικό χώρο της Αγίας Τριάδας (θα τοποθετηθούν οι βάσεις και οι πινακίδες θα τοποθετηθούν από το UNDP μόλις ολοκληρωθεί η εκτύπωση). Οι πινακίδες θα είναι σε τρεις γλώσσες Ελληνική, Αγγλική και Τουρκική.
11. Τοποθέτηση των τελικών πινακίδων στον Αρχαιολογικό Χώρο του Αγίου Φίλωνα. Οι πινακίδες θα είναι σε τρεις γλώσσες Ελληνική, Αγγλική και Τουρκική.
12. Καταχώσεις χώρων για προστασία της στρωματογραφίας, για απομάκρυνση των ομβρίων υδάτων και για προστασία των θεμελίων των τοιχοποιιών στον Αρχαιολογικό Χώρο της Αγίας Τριάδας.
13. Δημιουργία προειδοποιητικών πινακίδων για τις εισόδους των αρχαιολογικών χώρων.
 
Έγκυρη πηγή, τόνισε στον «Φ» ότι επιβάλλεται η εξεύρεση μιας λύσης για την παρακολούθηση των μνημείων και την αντιμετώπιση των προβλημάτων (βλάστηση, ανάπτυξη βιολογικών επικαθήσεων, εξάρσεις αλάτων, προβλήματα τοιχοποιιών κ.λπ.). Επίσης επιβάλλεται η περιοδική κάλυψη των δαπέδων, γιατί είναι αδύνατη η ολοκληρωτική απομάκρυνση των ομβρίων από τα δάπεδα, λόγω των κλίσεων των δαπέδων.
 
Αγία Τριάδα 

Πάνω από τον νάρθηκα και τα πλάγια κλίτη της Βασιλικής υπήρχαν υπερώα, όπως μαρτυρεί κλίμακα που βρίσκεται σε δωμάτιο παρά τη νότια είσοδο του αιθρίου και πίσω από την αίθουσα με αψίδα στην οποία καταλήγει ο νάρθηκας.
 
Στο βόρειο κλίτος εκτός από βλαστό κισσού εικονίζονται και ζεύγος σανδαλιών, που κατ’ άλλους σημαίνουν προσκύνημα, κατ’ άλλους προτροπή να λύσουν τα σανδάλια τους και ρόδια με τη γνωστή συμβολική σημασία τους, σημειώνει ο Α. Παπαγεωργίου. Δύο επιγραφές στο ψηφιδωτό δάπεδο τού μέσου κλίτους αποκαλύπτουν τον ψηφοθέτη: «Η πρώτη (Ηράκλειος διάκονος ευξάμενος εηοίηοε μεσόχωρον) και η άλλη τους δωρητές {Αέτις, ΕυΘάλις, Ευτυχισνός, ευξάμενοι την ευχήν απέδωκ(αν)}».
 
Στη βόρεια πλευρά της Βασιλικής κτίσθηκε τον 6° αιώνα παρεκκλήσιο. Η Βασιλική καταστράφηκε τον 8°μ.Χ. αιώνα. Λόγω της περίφραξης του χώρου των ανασκαφών, μετά το 1974 οι Τούρκοι χρησιμοποίησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα τον χώρο σαν μάνδρα αιγοπροβάτων με αποτέλεσμα τα ψηφιδωτά να υποστούν πολλή φθορά.
 
Ο ναός του Αγίου Φίλωνος 
 
Στην παραλία και στον χώρο της αρχαίας Καρπασίας, όπου και το λιμάνι της πόλης, είχε ανεγερθεί τον 5° μ.Χ. αιώνα μια μικρή τρίκλιτη Βασιλική, τα κλίτη της οποίας χωρίζονταν με δύο κιονοστοιχίες από επτά κίονες η κάθε μια.
 
Στο βόρειο κλίτος υπήρχε σαρκοφάγος από οπτή γη, στην οποία εικάζεται ότι ετάφη ο ιδρυτής της Βασιλικής και πρώτος επίσκοπος Καρπασίας, Φίλων. Σήμερα σώζεται μόνο η βάση της σαρκοφάγου. Το τέμπλο της Βασιλικής ήταν μαρμάρινο. Τμήματα του τέμπλου βρίσκονται στο Μεσαιωνικό Μουσείο Κύπρου στο Κάστρο της Λεμεσού. Τα τμήματα αυτά του τέμπλου (κιονίσκος, θωράκια, καθώς και άλλα ευρήματα) είχαν μεταφερθεί στη Λευκωσία μετά την ανασκαφή του χώρου, που έγινε το 1935-1936.
 
Στα νότια της Βασιλικής ανασκάφηκε το Βαπτιστήριο. Τα δάπεδα της Βασιλικής και του Βαπτιστηρίου ήταν καλυμμένα με ενδιαφέροντα μαρμαροθετήματα, με ποικιλία μορφών και διαφόρων σχημάτων. Δεν είναι γνωστό πότε καταστράφηκε η Βασιλική του Αγίου Φίλωνος. Στα ερείπια της Βασιλικής κτίσθηκε πιθανότατα κατά τον 11° αιώνα ο εγγεγραμμένος σταυροειδής με τρούλο ναός του Αγίου Φίλωνος. Κύρια χαρακτηριστικά του ναού του Αγίου Φίλωνος, σύμφωνα με τον Α. Παπαγεωργίου, του Αγίου Φίλωνος είναι τα αβαθή αψιδώματα τόσο στο μέσο του νότιου και βόρειου τοίχου όσο και στις τρεις προεξέχουσες αψίδες του και η έλλειψη νάρθηκα. Ο χώρος του ναού του Αγίου Φίλωνος και των ερειπίων της Βασιλικής ήταν περιφραγμένα μέχρι το 1974.
 
Μετά την κατάληψη της περιοχής από τα τουρκικά στρατεύματα, η περίφραξη αφαιρέθηκε και ο χώρος χρησιμοποιήθηκε για μάνδρα προβάτων, με αποτέλεσμα να φθαρούν τα μαρμαροθετήματα. Λίγο μετά το άνοιγμα των οδοφραγμάτων απαγορεύτηκε η βόσκηση προβάτων.
 
Η Βασιλική της Αγίας Τριάδας 
 
Η ερειπωμένη Βασιλική στο χωριό Αγία Τριάδα, κοντά στην Γιαλούσα ανασκάφτηκε από το Τμήμα Αρχαιοτήτων μεταξύ των ετών 1963 και 1973. 
 
Η Βασιλική της Αγίας Τριάδας είναι μια σχετικά μικρών διαστάσεων τρίκλιτη Βασιλική (18Χ14 ο κυρίως ναός) με τρεις προεξέχουσες ημικυκλικές αψίδες με νάρθηκα και αίθριο δυτικά.
 
Το δάπεδο των κλιτών, όπως και του νάρθηκα καλυπτόταν με σημαντικά γεωμετρικά και μερικά εικονιστικά ψηφιδωτά των αρχών του 5ου μ. Χ. αιώνα. Στον χώρο υπάρχει επίσης Βαπτιστήριο με κολυμβήθρα σε σχήμα Σταυρού, όμοιο με αυτό της Βασιλικής του Αγίου Επιφανίου στην περιοχή της αρχαίας Σαλαμίνας/Κωνσταντίας.
 
Σύμφωνα με τον βυζαντινολόγο και πρώην διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων, Αθανάσιο Παπαγεωργίου, το βήμα της Βασιλικής καταλαμβάνει το ανατολικό τμήμα του μέσου κλίτους και είναι υπερυψωμένο κατά δύο βαθμίδες. Το δάπεδο του νάρθηκα ήταν χαμηλότερο του δαπέδου του κυρίως ναού κατά 30 εκατ.
  Αριστείδης Βικέτος   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...