To Top
12:46 Τρίτη
25 Φεβρουαρίου 2020
Επόμενο
Προηγούμενο
Απεξάρτηση της οικονομίας από το κράτος
ΑΡΧΙΚΗΑΠΟΨΕΙΣΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ "Φ" • Απεξάρτηση της οικονομίας από το κράτος
  14 Ιανουαρίου 2020, 6:38 μμ  
Η τελευταία οικονομική κρίση αλλά και η ταχύτητα με την οποία η κυπριακή οικονομία ανέκαμψε, ανέδειξαν τις σημαντικές αδυναμίες και στρεβλώσεις της  αλλά  ταυτόχρονα και τις δυνατότητές της. Είδαμε πως ακόμη και μια ανορθόδοξη πολιτική, όπως το πρόγραμμα πολιτογραφήσεων μέσω αγοράς ακινήτων, μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην πορεία της οικονομίας και ειδικότερα ενός προβληματικού τομέα της.
Τα πιο πάνω δείχνουν ότι οι μικρές οικονομίες αν είναι ευέλικτες μπορούν με σχετικά μεγαλύτερη ευκολία να αντιμετωπίζουν τις κρίσεις ή να επιτυγχάνουν υψηλούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης. Από την άλλη όμως αυτού τα μοντέλα ανάπτυξης  παρουσιάζουν σημαντικές προκλήσεις και κινδύνους. Τις πλείστες περιπτώσεις οι ρυθμοί ανάπτυξης δεν είναι διατηρήσιμοι και μπορούν να τερματιστούν άμεσα και απρόβλεπτα. Παράλληλα μπορούν να πλήξουν άλλες τοπικές και βιώσιμες βιομηχανίες με ανταγωνισμό  στην άντληση πόρων, δημιουργούν μόνιμες κρατικές δαπάνες, δεν επωφελούν στον ίδιο βαθμό όλους τους πολίτες ή ακόμη μπορεί κάποιους να τους φέρνουν σε δυσμενέστερη θέση αυξάνοντας το κόστος ζωής τους και σημαντικότερα δημιουργούν μια κουλτούρα αχρείαστης κρατικής εξάρτησης των πολιτών.
Αυτό λοιπόν που είναι σημαντικό είναι να αναγνωριστούν και να αντιμετωπιστούν οι πιο πάνω κίνδυνοι και να ληφθούν άμεσα μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων σε περίπτωση πραγματοποίησής τους. Αυτό έπρεπε ήδη να έχει ξεκινήσει. Τα σημαντικά πλεονάσματα και η μείωση της ανεργίας αποτελούν ιδανική ευκαιρία λήψης μεταρρυθμιστικών μέτρων.
Θα πρέπει λοιπόν να δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα επιτρέπουν στους επιχειρηματίες και στους επαγγελματίες να εντοπίζουν ευκαιρίες και να δραστηριοποιούνται. Αυτό σημαίνει περιορισμό της αχρείαστης γραφειοκρατίας και του φορολογικού βάρους και επίτευξη συνθηκών διαφάνειας και αξιοπιστίας. Η αποτελεσματική δικαιοσύνη και οι ισχυροί και αξιόπιστοι θεσμοί αποτελούν αναγκαίο συστατικό. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας δεν αφορά μόνο στους ξενοδόχους, στους λογιστές, στους δικηγόρους η στα μεγαλεπήβολα έργα. Η διευκόλυνση ενός ιδιοκτήτη περιπτέρου ή ενός μηχανικού αυτοκινήτων να προσφέρουν νέες υπηρεσίες ή προϊόντα, η άμεση έκδοση αδειών δραστηριοποίησης, το άνοιγμα επαγγελμάτων και τομέων της οικονομίας είναι κύρια και βασικά μέτρα που θα έπρεπε ήδη να είχαν ληφθεί.
Αν γίνουν τα πιο πάνω τότε ο κρατικός παρεμβατισμός που συμπεριλαμβάνει τις επιδοτήσεις, τις χαλαρώσεις και άλλα κίνητρα, πιθανόν να μην είναι αναγκαίος ή θα περιοριστεί στο ελάχιστο. Αυτό θα περιορίσει τις πλείστους από τους κινδύνους και τις προκλήσεις που έχουν προαναφερθεί.
Οι μεταρρυθμίσεις δεν αποτελούν μια αόριστη θεωρία, αλλά πρακτικά μέτρα που θα καταστήσουν την οικονομία πιο ευέλικτη και αποτελεσματική. Θα της επιτρέπουν να αντιδρά πιο άμεσα σε περιόδους κρίσεων και να δημιουργεί ευκαιρίες και οφέλη για το μέγιστο δυνατό αριθμό πολιτών. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό. Όπως τονίστηκε το μοντέλο αυτό είναι πιο ευάλωτο στις οικονομικές αναταράξεις. Πέραν λοιπόν των συνθηκών ευελιξίας μικρές και ανοικτές οικονομίες θα πρέπει να είναι πιο συντηρητικές και προετοιμασμένες για την αντιμετώπιση των κρίσεων.  Αυτό σημαίνει πως θα πρέπει τόσο ο ιδιωτικός όσο και ο δημόσιος τομέας να διαθέτουν σημαντικά αποθεματικά.  Αντί αυτού το δημόσιο και το ιδιωτικό χρέος στην Κύπρο παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα. Το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων δεν έχει αντιμετωπιστεί και δεν φαίνεται καν να υπάρχει τέτοια πρόθεση. Το ποσοστό αποταμίευσης στην Κύπρο παραμένει εξαιρετικά χαμηλό. Όλα αυτά τη στιγμή που η οικονομία αναπτύχθηκε και αναπτύσσεται με υψηλούς ρυθμούς, που η ανεργία μειώθηκε κατά σχεδόν 10 ποσοστιαίες μονάδες και που η κατανάλωση αυξάνεται συνεχώς.
Η μεγαλύτερη λοιπόν πρόκληση είναι πώς θα αλλάξει αυτή η νοοτροπία που έχει εμπεδωθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Ένα μεγάλο, ίσως και το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού εξαρτάται πλέον από το κράτος. Είτε εργοδοτείται από αυτό, είτε συναλλάσσετε με αυτό, είτε επιδοτείται από αυτό. Συνεχώς απαιτεί και κερδίζει, αντί να καινοτομεί και να παράγει. Η κοινωνία μας έχει φτάσει στο σημείο να θεωρεί πως είναι ευθύνη του κράτους η παραχώρηση σύνταξης έστω και αν δεν υπάρχει αποταμίευση, ή ακόμη και η εξόφληση ή και η διαγραφή του δανείου.
Ενώ καταγράφονται τα πιο πάνω έχει εφαρμοστεί το ΓεΣΥ με νέες σημαντικές προκλήσεις στα δημόσια οικονομικά. Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά τα έξοδα υγείας αλλά και συνταξιοδότησης. Αντί λοιπόν να ληφθούν μέτρα περιορισμού των δαπανών βλέπουμε το αντίθετο. Παραχώρηση αυξήσεων και επιπρόσθετων αμοιβών στον τομέα της υγείας, ενθάρρυνση εργαζομένων να αφυπηρετήσουν νωρίτερα χωρίς αναλογιστική μείωση στις συντάξεις τους και άλλα. Με τις ενέργειες αυτές όχι μόνο προκαλούνται νέα προβλήματα, αλλά ενθαρρύνονται και άλλες ομάδες για να διεκδικήσουν και να κερδίσουν επιπρόσθετα οφέλη σε βάρος του φορολογούμενου και χειρότερα σε βάρος των νέων γενιών.
Δυστυχώς υπάρχει μια γενική απροθυμία και αδυναμία αντιμετώπισης των προβλημάτων ακόμη και όσων έχουν αναγνωριστεί. Ο ορίζοντας της κοινωνίας μας είναι η επόμενη μέρα και η σημερινή γενιά. Αυτή θα είναι η πρόκληση για το επόμενο και όχι μόνο χρόνο.

Πρόεδρος Δημοσιονομικού Συμβουλίου
 
  Δημήτρης Γεωργιάδης   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...