Το σύστημα είναι τόσο σκληρό, που και να βγάλει κάποιος κάποιο εισόδημα, το κράτος το παίρνει αμέσως πίσω.
«Η απελπισία και το αίσθημα αδικίας που έφερε η κρίση έκανε τους ανθρώπους να αλλάξουν», λέει ο Γιάννης Σαρακατσάνης, ενώ ο Μιχάλης Οικονόμου σχολιάζει πως «το κοινωνικό αδιέξοδο έχει αλλάξει την ποιότητα ζωής, η ελπίδα έχει γίνει ισχνή και η απελπισία υπερισχύει». Ο πρώτος στον ρόλο ενός δανειολήπτη και ο δεύτερος ενός τραπεζίτη, στο θεατρικό «Το Δάνειο» που σκηνοθετούν ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος και ο Παντελής Δεντάκης. Πρόκειται για ένα έργο του Τζόρντι Γκαλθεράν, με φόντο την οικονομική κρίση, σε κάποια τράπεζα στην Ισπανία. Είναι μια κωμωδία για τον φόβο και το κοινωνικό αδιέξοδο, συνθήκες που επικρατούν όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά στις περισσότερες χώρες του ευρωπαϊκού Nότου, το οποίο ταξίδεψε στην Κύπρο με το Θέατρο του Νέου Κόσμου.
-Το θεατρικό μάς δίνει μια γεύση από την Ελλάδα του σήμερα, του κόσμου των τραπεζών, των χρεών, των δανείων και των capital controls;
Μιχάλης Οικονόμου: Σαφώς, μας δίνει εικόνα και από Ελλάδα και από Ευρώπη του χθες, του σήμερα και του αύριο. Γι’ αυτό και έγινε τόσο μεγάλη επιτυχία και παίζεται στον κόσμο σε πολλές χώρες ταυτόχρονα!
Γιάννης Σαρακατσάνης: Ξεκινήσαμε να δουλεύουμε σε αυτή την παράσταση το καλοκαίρι του 2015 εν μέσω δημοψηφίσματος, επικείμενης χρεωκοπίας και capital controls. Έτσι, είδαμε την υπόθεση του έργου με φόντο την οικονομική περιπέτεια της Ελλάδας και φυσικά κάναμε παραλληλισμούς. Ο τραπεζίτης είναι ίσως η Ευρώπη, που θέλει να δώσει το δάνειο αλλά δεν μπορεί να το κάνει χωρίς εγγυήσεις, ενώ ο πελάτης είναι η Ελλάδα που δεν έχει εγγυήσεις αλλά χρειάζεται πραγματικά τα λεφτά.
-Ποιο είναι το κοινό σημείο συνάντησης των δύο ηρώων;
Μιχάλης: Η ανάγκη να μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή με τα αναγκαία τους δεδομένα. Τα δεδομένα για τον καθένα είναι προσωπικά και διαφέρουν, με το να συνεχίσουν τη ζωή τους με ασφάλεια (οικονομική, συναισθηματική, εργασιακή, οικογενειακή) είναι ένα σημείο όπου συναντιούνται, γίνονται σύμμαχοι, αλλά και συγκρούονται, παλεύουν για να επιβιώσουν.
Γιάννης: Η υπερβολική πίστη του τραπεζίτη στα εχέγγυα και η υπερβολική απόρριψή τους από τον πελάτη, τους κάνουν τελικά να χάσουν τα πάντα και να συναντηθούν στην ήττα τους.
-«Η κρίση μάς οδηγεί να κάνουμε πράγματα που υπό άλλες συνθήκες δεν θα κάναμε». Είναι μια ατάκα στο έργο. Πιστεύετε ότι το κοινωνικό αδιέξοδο έχει αλλάξει τους ανθρώπους;
Μιχάλης: Το κοινωνικό αδιέξοδο έχει αλλάξει πολλά πράγματα, την ποιότητα ζωής, η ελπίδα έχει γίνει ισχνή και η απελπισία υπερισχύει. Πολλοί άνθρωποι παλεύουν για την επιβίωση, μα το σύστημα είναι τόσο σκληρό που, και να βγάλει κάποιος κάποιο εισόδημα, το κράτος το παίρνει αμέσως πίσω με φόρους και απάνθρωπα μέτρα. Παρόλα αυτά, μέσα στον γενικό χαμό φαίνονται και κάποιες μεμονωμένες κινήσεις, έξυπνες και δημιουργικές. Οι άνθρωποι έρχονται πιο κοντά, ίσως γίνονται και λίγο περισσότερο άνθρωποι εξαιτίας της κοινής δυσκολίας.
Γιάννης: Πάρα πολύ! Την τελευταία επταετία στην Ελλάδα έχουμε δει μεγάλες αλλαγές, όχι μόνο στη συμπεριφορά αλλά και στο ήθος των ανθρώπων. Η απελπισία και το αίσθημα αδικίας που έφερε η κρίση, έκαναν τους ανθρώπους να αλλάξουν. Βέβαια δεν ήταν όλες οι αλλαγές προς το καλό. Άλλοι κινητοποιήθηκαν από την κρίση και πήραν τη ζωή τους στα χέρια τους δημιουργικά και άλλοι επέλεξαν τη διαμαρτυρία και εγκλωβίστηκαν σε μια καταστροφική κοσμοθεωρία.
-Ο Ισπανός σκηνοθέτης Γκαλθεράν «στοιχηματίζει» στο έργο πως δεν μπορεί κανείς να κερδίσει χρήματα με τίμια μέσα. Μια άποψη που επικρατεί ευρέως και στην Ελλάδα. Υπάρχει ελπίδα στο μέλλον να ανατραπεί αυτή η εικόνα;
Μιχάλης: Αν οι θεσμοί γίνουν τίμιοι, και οι πολίτες θα ζήσουν τίμια. Στην Ελλάδα πάντα το ψάρι βρωμούσε από το κεφάλι. Ο Έλληνας ήταν πάντα φιλότιμος, μα πάντα το γενικό σύνθημα της ατιμίας ξεκινούσε από άτιμες κυβερνήσεις που ωθούσαν και τον απλό κόσμο σε τέτοιες συμπεριφορές λαμογιού.
Γιάννης: Η ελπίδα είναι ένα ζωικό ένστικτο που δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την πραγματικότητα. Οφείλω να έχω ελπίδα γιατί αλλιώς δεν υπάρχει νόημα. Έτσι, αποφασίζω να ελπίζω, να προσπαθώ, και στη συνέχεια ό,τι επιτυγχάνω ενισχύει την ελπίδα αυτή.
-Εσάς προσωπικά η κρίση σάς έκανε να βλέπετε αλλιώς τη ζωή;
Μιχάλης: Έχω άγχος για τον βιοπορισμό, πονάω για την κατάσταση που βλέπω γύρω μου, μα μέσα μου έχω μια ελπίδα πως αυτή η δυσκολία μπορεί να μας γυμνάσει, να μας καθαρίσει από την εμπάθεια, να μας φέρει πιο κοντά, να γίνουμε πιο αληθινοί άνθρωποι.
Γιάννης: Φυσικά! Το χρήμα δεν έχει αξία από μόνο του. Είναι ένα εργαλείο για να ζούμε καλά. Είναι όμως εθιστικό και πάντα θέλεις κι άλλο! Αν πέσεις στην παγίδα του, σε κάνει δυστυχισμένο. Η κρίση λοιπόν το έκανε πιο δυσεύρετο και έτσι μπόρεσα να δω πιο εύκολα τις πραγματικές αξίες της ζωής. Η δημιουργία, η γνώση και η αγάπη είναι μερικά από τα πράγματα που μας κάνουν πραγματικά ευτυχισμένους και χάρη στην κρίση, έμαθα να τα αναζητώ περισσότερο.
-Το αίσθημα της αβεβαιότητας που βγαίνει από το έργο θα λέγατε ότι χαρακτηρίζει ιδιαίτερα και τους ανθρώπους του θεάτρου;
Μιχάλης: Το πρόβλημα στο θέατρο υπήρχε ήδη πριν την κρίση, φανταστείτε τώρα. Παρόλα αυτά το κοινό συνεχίζει να έρχεται στο θέατρο, και αυτό είναι πολύ παρήγορο.
Γιάννης: Μεγάλη πρόκληση του ηθοποιού είναι να παίζει (το ίδιο έργο κάθε βράδυ) χωρίς να ξέρει τι θα συμβεί, και μάλιστα να αισθάνεται άνετα με αυτό. Κάτι τέτοιο κάνει και ο χαρακτήρας μου στο «Δάνειο». Μπαίνει μέσα στην τράπεζα και αυτοσχεδιάζει, χωρίς δίχτυ ασφαλείας, μέχρι να πετύχει τον στόχο του.
-Το θεατρικό του Γκαλθεράν είχε μεγάλη επιτυχία στην Αθήνα. Πώς εξηγείτε τη μεγάλη απήχηση που είχε στο κοινό;
Μιχάλης: Του έδειξε επί σκηνής το πρόβλημα που και το ίδιο το κοινό βιώνει καθημερινά, μέσα όμως από μια κωμική ματιά, που αυτόματα το πρόβλημα το σάρκασε και το έκανε γέλιο. Και όταν γελάς με το πρόβλημά σου, αυτόματα μικραίνει, έστω για λίγο.
Γιάννης: Από τότε που ξεκίνησε η κρίση βλέπουμε συνεχώς ανθρώπους που «ξέρουν» τι πρέπει να γίνει. Αυτοί οι άνθρωποι στη συνέχεια επιχειρούν να κάνουν αυτό που ξέρουν και αποτυγχάνουν. Κανείς όμως ποτέ δεν βγήκε να πει «Έκανα λάθος! Απέτυχα!». Κανείς δεν έδειξε την αποτυχία του. Οι δύο χαρακτήρες του Δανείου κάνουν το ένα λάθος μετά το άλλο και το πληρώνουν στην επόμενη ατάκα. Το κοινό απολαμβάνει αυτή τη χαμένη ανθρώπινη διάσταση και γελάει με την καρδιά του!
Info
Το έργο του Νέου Κόσμου «Το Δάνειο» παρουσιάζεται στο πλαίσιο του θεσμού «Ο ΘΟΚ ΦΙΛΟΞΕΝΕΙ» στην κεντρική του σκηνή, στις 16 και 17 Μαΐου 20:30, τηλ. 77772717.
