Η επονομαζόμενη και «αναρχική του φάντο», λογίζεται ως μια σύγχρονη ντίβα που συνεχίζει την παράδοση της αείμνηστης Αμάλια Ροντρίγκες στην όμορφη διαδικασία διάδοσης των μελαγχολικών λαϊκών τραγουδιών της Πορτογαλίας στις τέσσερις γωνιές του κόσμου.
Η «βασίλισσα του φάντο», που εγκατέλειψε τα εγκόσμια το 1999, συνήθιζε να λέει ότι δεν τραγουδούσε τα φάντο, αλλά ότι τα φάντο τραγουδούσαν μέσα της. Η διάδοχός της δηλώνει ερωτευμένη με τις λέξεις και θεωρεί ότι κύριο όργανο της δουλειάς της είναι η ποίηση. Το φάντο, «πεπρωμένο» στα πορτογαλικά, μιλά για τη μοίρα και τα τερτίπια της, την αγάπη και τα καρδιοχτύπια της, τη φτώχεια και τις δυσκολίες της, τη φύση και την επιβλητικότητά της, τη ζωή και τις αντιφάσεις της. Η Misia είναι και η ίδια μια προσωπικότητα επιβλητική, συναισθηματική και γεμάτη αντιφάσεις, ενώ εντυπωσιάζει ταυτόχρονα με την απλότητα και την αμεσότητά της. Το φάντο που προτιμά είναι το εκλεπτυσμένο, γιατί είναι ταυτόχρονα διαχρονικό και μυστηριώδες. Τον Αύγουστο στην Πάφο, στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, η Αμάλια θα είναι εκεί, αφού η Misia θα εκτελέσει το ρεπερτόριο του άλμπουμ της «Para Amália», αφιερωμένο στην ντίβα που την ενέπνευσε.
Πώς ξεκίνησε το ενδιαφέρον σας για το φάντο; Τι αναμνήσεις σας φέρνουν εκείνες οι στιγμές; Συνήθιζα ν’ ακούω μουσική φάντο όταν ήμουν μικρό παιδί και αργότερα, στην εφηβεία μου. Είναι ένα καθημερινό άκουσμα στη χώρα μου. Επίσης, καθώς η μητέρα μου ήταν χορεύτρια από τη Βαρκελώνη και η γιαγιά μου ηθοποιός του βοντβίλ, στο σπίτι ακούγαμε ετερόκλητα είδη μουσικής.
Σε ποιο βαθμό θα λέγατε ότι έχει αλλάξει η έκφρασή σας σε σχέση με τα πρώτα σας βήματα; Λοιπόν, νομίζω ότι όσο περισσότερο ζει κανείς, τόσο καλύτερα θα έπρεπε να τραγουδάει αυτό το τόσο υπαρξιακό είδος μουσικής.
Τι σας επηρέασε περισσότερο στον χαρακτήρα που ενέπνευσε το σκηνικό σας όνομα (Misia); Δεν ήταν η ζωή της ή ο χαρακτήρας της, αλλά μόνο το όνομα. Ο στρογγυλός ήχος του ονόματος, μικρός και διαφορετικός.
Πόσο σημαντική είναι η ποίηση στη ζωή σας; Είναι το κύριο όργανο της δουλειάς μου. Είμαι ερωτευμένη με τις λέξεις. Ζήτησα από σύγχρονους ποιητές και συγγραφείς να γράψουν για τη φωνή μου. Η γενναιοδωρία τους μ’ έκανε την καλλιτέχνη που είμαι σήμερα. Είμαι πολύ ευγνώμων.
Ποια από τα χαρακτηριστικά της Αμάλια Ροντρίγκες σας ενέπνευσαν περισσότερο; Είμαι πεπεισμένη ότι η Αμάλια είναι η πιο σημαντική τραγουδίστρια των φάντο όλων των εποχών. Είναι πολύ σύγχρονη. Συνηθίζω να λέω ότι ο χρόνος και το YouΤube δουλεύουν υπέρ της (χαμόγελο). Θαυμάζω τα πάντα σ’ αυτή, αλλά ο ρόλος της ως μούσας που εμπνέει άλλους καλλιτεχνικούς κλάδους είναι για μένα πολύ συναρπαστικός.
Τι είναι κατά τη γνώμη σας αυτό που κάνει το φάντο τόσο ξεχωριστό ώστε να περιληφθεί στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO; Λοιπόν… Νομίζω ότι μέσω της Αμάλια Ροντρίγκες ήταν ήδη πολιτιστικό και διεθνές κι αυτή η πρόσφατη υποψηφιότητα δεν ήταν παρά απλώς ένα είδος αναγνώρισης σε επίσημο επίπεδο. Πολλές άλλες μουσικές βρίσκονται στην ίδια κατάσταση. Το φάντο είναι τοπικό και οικουμενικό, αλλά η μουσική είναι η ίδια μια μεγάλη ανθρώπινη δύναμη. Έχει τη δυνατότητα να θεραπεύει ανθρώπους με αλτσχάιμερ, να εισέρχεται στις πύλες της κολάσεως (Ορφέας), να μας κάνει καλύτερους ανθρώπους.
Έχετε ποτέ νιώσει ένα είδος πρέσβειρας της πορτογαλικής γλώσσας και του πολιτισμού στο εξωτερικό; Όχι, αισθάνομαι ότι είμαι απλά μια γυναίκα που τραγουδάει, κι όχι μόνο φάντο. Τη χρονιά που πέρασε έκανα έναν θεατρικό μονόλογο εμπνευσμένο από ένα κείμενο του Αντόνιο Ταμπούκι για δέκα ημέρες στο Μπουένος Άιρες και μετά στην Πορτογαλία. Νομίζω ότι είμαι φωνητικός χαρακτήρας, είμαι μια γυναίκα που ασχολείται με τις ευθραυστότητες της ζωής της, τραγουδώντας και ερμηνεύοντας.
Στην Πορτογαλία, οι άνθρωποι συνήθως σας αποκαλούν «η αναρχική του φάντο». Αποδέχεστε αυτό το παρατσούκλι; Αυτή η φράση ήταν η δική μου απάντηση σ’ έναν δημοσιογράφο που με ρώτησε αν ήμουν η «νέα βασίλισσα του φάντο». Πιστεύω ότι υπάρχει μόνο μία βασίλισσα, κι αυτή είναι η Αμάλια. Τότε του απάντησα ότι αν ήθελα να είμαι κάτι που θα επέλεγα εγώ, θα ήμουν η «αναρχική του φάντο». Μου ταιριάζει καλύτερα.
Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση που συναντάται στις ανθρώπινες αντιλήψεις γι’ αυτό το είδος τραγουδιού; Ότι το φάντο είναι λυπητερό. Το φάντο προέρχεται από τη λατινική λέξη «fatum», που σημαίνει πεπρωμένο. Είναι βαθύ, κάποιες φορές λυπητερό, αλλά όχι πάντα, και μερικές φορές ίσως και καθόλου λυπητερό. Όπως η ζωή.
Συμφωνείτε ότι εκφράζει τον πόνο στην πιο εκλεπτυσμένη μορφή του; Το φάντο δεν θα έπρεπε να προσπαθεί να είναι μοντέρνο και ελαφρύ. Αυτός θα ήταν ο τρόπος να βγει εκτός μόδας μέσα σε πέντε μόλις λεπτά. Πρέπει να είναι ένα σύγχρονο καλλιτεχνικό είδος. Το φάντο που μου αρέσει εμένα είναι εκλεπτυσμένο γιατί είναι διαχρονικό και μυστηριώδες, σχεδόν μυθολογικό, πλησιέστερο στην ελληνική τραγωδία παρά στην εύκολη μουσική ακρόαση.
Τι είδους ρεπερτόριο να αναμένουμε για τη συναυλία της Πάφου; Οι μουσικοί μου κι εγώ θα εκτελέσουμε το ρεπερτόριο του άλμπουμ «Para Amália» (Για την Αμάλια), ένα διπλό CD το οποίο αφιέρωσα στην Αμάλια Ροντρίγκες όταν γιόρτασα 25 χρόνια δουλειάς. Θα υπάρξει ένα μέρος με πιάνο και φωνή και άλλο με τις τρεις παραδοσιακές κιθάρες φάντο. Είναι ένα πολύ συναισθηματικό ρεπερτόριο, με τέσσερα φάντο που γράφτηκαν για την Αμάλια, τώρα που δεν είναι από φυσικής απόψεως μαζί μας. Το βρίσκω μια πολύ ποιητική ιδέα.
Πώς βλέπετε την κατάσταση πραγμάτων σε σχέση με τη μουσική στη Μεσόγειο; Δεν έχω αρκετές πληροφορίες για να εκφράσω μια άποψη σε τόσο μεγάλη κλίμακα, αλλά βλέπω τον πολιτισμό να χάνει τη δύναμη και τη δημοτικότητά του και να απασχολεί κυρίως τους mainstream καλλιτέχνες. Οι πολιτιστικές δραστηριότητες χάνουν έδαφος καθημερινά, εξαιτίας μιας άπληστης συμπεριφοράς που προκλήθηκε εν μέρει και από την κρίση.
Πόσο δύσκολο είναι να συνδυάσει κανείς διαφορετικά είδη μουσικής με το φάντο; Δεν αναμειγνύω, δεν κάνω πολύ fusion. Αυτό που κάνω είναι άλμπουμ και συναυλίες με διαφορετικά είδη μουσικής.
Ποια είναι τα αγαπημένα σας είδη μουσικής; Μου αρέσουν οι Tiger Lillies, η Τζιλ Τρέισι, ο Ίγκι Ποπ κ.ά. Ακούω επίσης κλασική μουσική.
Πώς θα αξιολογούσατε τη νέα γενιά του φάντο; Νομίζω ότι υπάρχουν πολύ καλές φωνές και είμαι χαρούμενη που το φάντο έχει τώρα μια τέτοια αποδοχή. Είναι μια πολύ καλή στιγμή.
Σας ανησυχεί καθόλου η αποδομητική δυναμική της τεχνολογίας; Ω ναι, αλλά είναι τόσο δύσκολο να τη σταματήσουμε!
Προστατεύετε τη φωνή σας με κάποιο τρόπο; Μόνο πίνοντας πολύ –αλλά εννοώ πάρα πολύ– νερό. Ποτέ μπύρα τις ημέρες των συναυλιών, είναι φριχτό. Εκτός αυτού, ο καλύτερος τρόπος είναι μόνο προσπαθώντας να κάνεις την εσωτερική σου φωνή να συναντήσει την εξωτερική σου φωνή. Δεν συμβαίνει πάντα…
ΙNFO: Η Misia εμφανίζεται στις 19 Αυγούστου, στο Αρχαίο Ωδείο Πάφου, 20:30.
(www.soldoutticketbox.com)
