To Top
07:46 Δευτέρα
25 Μαρτίου 2019
Επόμενο
Προηγούμενο
Ο Ερντογάν θέλει να «καθαρίσει» το τουρκικό λεξιλόγιο από δυτικές λέξεις
ΑΡΧΙΚΗΚΟΙΝΩΝΙΑΔΗΜΟΦΙΛΗ ΣΤΟ INTERNET Ο Ερντογάν θέλει να «καθαρίσει» το τουρκικό λεξιλόγιο από...
  20 Ιουνίου 2017, 3:28 μμ  

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απάντησε στην απόπειρα πραξικοπήματος το περασμένο καλοκαίρι με την απομάκρυνση ή αναστολή 160.000 δημόσιων υπαλλήλων και τη σύλληψη 60.000 ακόμη. Αλλά η πιο πρόσφατη εκκαθάρισή του έχει έναν πιο αφηρημένο στόχο: θέλει να απαλλάξει τους Τούρκους από τις δυσάρεστες δανεικές δυτικές λέξεις.

Η Τουρκία αντιμετωπίζει θανάσιμη απειλή από ξένες «δήθεν συμπεριφορές», δήλωσε ο κ. Ερντογάν στις 23 Μαΐου. «Από πού αρχίζουν οι επιθέσεις εναντίον πολιτισμών και πολιτισμών; Με τη γλώσσα».

Όλα ξεκίνησαν όταν ο Ερντογάν στοχοποίησε τη λέξη «αρένα», που απομακρύνθηκε από αθλητικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη χώρα επειδή του θύμιζε, λέει, την ακολασία των αρχαίων Ρωμαίων. Οι μεγαλύτερες ομάδες της Τουρκίας συμμορφώθηκαν εν μία νυκτί. Το «Vodafone Arena», έδρα της Μπεσίκτας, ξύπνησε ως «Vodafone Stadyumu». Και οι κριτικοί διερωτήθηκαν τι είχε κερδίσει η τουρκική γλώσσα αντικαθιστώντας μια ξένη λέξη με… μια άλλη.

Όπως συμβαίνει και με άλλες γλώσσες, η τουρκική προσπάθησε να ελέγξει την επέλαση δυτικών λέξεων. Μερικές, όπως οι «sovmen» (σόουμεν) και το «atasman» (συνημμένο), κάνουν τους θιασώτες της καθαρότητας να βγάζουν σπυράκια. Αλλά πάλι κοιτάζουν την ουσία. Το πρώτο μεγάλο κύμα δυτικών ουσιαστικών έφτασε τον 19ο αιώνα, συνοδευόμενο από ευρωπαϊκά αγαθά, τρόπους και στρατιωτικούς συμβούλους. Οι δανεισμένες από τα γαλλικά λέξεις αντιπροσωπεύουν περίπου το 5% του τουρκικού λεξιλογίου. Μια ταξιδιώτης για δουλειές στην Κωνσταντινούπολη μπορεί να επισκεφθεί το «kuafor» για ένα κούρεμα πριν από ένα «randevu» με έναν πελάτη, να επιβιβαστεί σε ένα «vapur» (ατμόπλοιο) για να γλιτώσει το απογευματινό «trafik» και να τελειώσει την ημέρα χαλαρώνοντας σε μια «sezlong» στην «teras» ξενοδοχείου.

Η μητέρα όλων των εκκαθαρίσεων του τουρκικού λεξιλογίου ήταν η γλωσσική επανάσταση της δεκαετίας του 1930, που είχε όρισε δια νόμου ο ιδρυτής της Τουρκικής Δημοκρατίας, Κεμάλ Ατατούρκ. Στο πλαίσιο της προσπάθειάς του να αναπροσανατολίσει την Τουρκία από τη Μέση Ανατολή, ο Ατατούρκ παράτησε το περσο-αραβικό αλφάβητο για το λατινικό, απαγορεύοντας χιλιάδες λέξεις με αραβικές ή περσικές ρίζες. Εκπρόσωποι του νεοσυσταθέντος Ινστιτούτου Τουρκικής Γλώσσας (TDK) αναζητούσαν υποκατάσταστα στις τουρκογενείς γλώσσες. Και όπου κάτι δεν μπορούσε να βρεθεί, εφευρίσκονταν νέες ή δημιουργούνταν παράξενες ετυμολογίες που ανακάλυπταν δανεικές λέξεις με υποτιθέμενες τουρκικές καταβολές.

Για το λόγο ότι μεγάλο μέρος του αφηρημένου λεξιλογίου προερχόταν από τα αραβικά και τα περσικά, έτσι δημιουργήθηκε ουσιαστικά μια νέα γλώσσα.

Από γενιά σε γενιά, η πολιτιστική ιστορία της χώρας διακόπηκε. Ο Τ. Ερντογάν φαίνεται να θέλει να γυρίσει το ρολόι πίσω, γεμάτο με αυτοκρατορική νοσταλγία και δυσαρέσκεια προς τη Δύση. Το 2014 πρότεινε την εισαγωγή στο γυμνάσιο υποχρεωτικών μαθημάτων στα οθωμανικά, τα οποία επιβιώνουν σήμερα μόνο μεταξύ γλωσσολόγων ιστορικών και κληρικών. Το σχέδιο μπήκε στο ράφι εξαιτίας της λαϊκής αντίδρασης.

Η επίθεση εναντίον των δανεικών δυτικών λέξεων πιθανότατα θα έχει παρόμοια μοίρα. Σε μια συνέντευξη, ο επικεφαλής του TDK, Μουσταφά Κατζαλίν, διευκρίνισε ότι θα αφορούσε μόνο «παράξενες» ξένες λέξεις, ακατανόητες για τους περισσότερους Τούρκους. Τα όρια καταστήθηκαν σαφή στην ομιλία του Ερντογάν στις 23 Μαΐου, στην οποία καταγγέλλει δανεικές λέξεις χρησιμοποιώντας μια… δανεική λέξη. Δεν ήταν, είπε, «sik». Πολλοί Τούρκοι, χωρίς αμφιβολία, θεωρούν ολόκληρο την όλη ιστορία ένα μάτσο μπαρούφες (στα αγγλικά bosh)- ή «bos» κατά την τουρκική.
 
Πηγή: The Economist

Σχολιάστε την Είδηση

Τα σχόλια εκφράζουν ΜΟΝΟ τις απόψεις των χρηστών που τις δημοσιεύουν, τις οποίες και δεν υιοθετεί το philenews.com. Προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.