Η τέχνη του συλλέγειν: Δύο συλλέκτες μιλούν με αφορμή την VIMA Art Fair

Με αφορμή τη 2η έκδοση της φουάρ VIMA Art Fair που οργανώνεται τον Μάιο στη Λεμεσό, συζητούμε με δυο συλλέκτες για την τέχνη του συλλέγειν. Ο Αλέξανδρος Διογένους  και η Natalia Kaygorodova, μιλούν για τα κριτήρια με τα οποία επιλέγουν έργα, την επαφή τους με τους καλλιτέχνες και για το πώς βλέπουν οι ίδιοι την αγορά της σύγχρονης κυπριακής τέχνης.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ: Η Κύπρος είναι ευλογημένη σε ό,τι αφορά την τέχνη

«Οι καλλιτέχνες με την ιδιαίτερα ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη συνήθως οσμίζονται τάσεις και αλλαγές στον πολιτισμό μας εν τη γένεσει τους, ή και καμιά φορά οδηγούν συλλογικά αυτές τις εξελίξεις», επισημαίνει ο Αλέξανδρος Διογένους.

-Τι σας ενέπνευσε αρχικά να αρχίσετε να συλλέγετε έργα τέχνης; Η επαφή που είχα με την τέχνη μεγαλώνοντας, τόσο στο σπίτι όσο και σε μουσεία και εκθέσεις, μου δημιούργησε την «ανάγκη» να ζω περιτριγυρισμένος από αυτήν, από έργα που κουβαλούν τις ιστορίες των δημιουργών, των κοινοτήτων τους και της ζωής. Έργα που προκαλούν σκέψεις και συναισθήματα  που με κάνουν να νιώθω ζωντανός.

-Πώς αποφασίζετε σε ποιους καλλιτέχνες ή έργα θα επενδύσετε; Με βάση το συναίσθημα, τη φήμη ή την πιθανή αξία; Μόνο το συναίσθημα – κάτι πρέπει να μου «μιλήσει» για να το αγοράσω. Η φήμη και η αξία δεν με απασχολούν, αν υπάρχουν ή αν έρθουν αργότερα είναι καλοδεχούμενα, αλλά δεν παίζουν ρόλο στην απόφαση απόκτησης ενός έργου – φυσικά, εφόσον αυτό είναι μέσα στις οικονομικές μου δυνατότητες.

-Ακολουθείτε κάποιο συγκεκριμένο θέμα ή μέσο στη συλλογή σας ή βασίζεστε περισσότερο στο ένστικτο; Συλλεκτικά επικεντρώνομαι στο σχέδιο και στο χαρτί, στη ζωγραφική και την κεραμική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αν μου «μιλήσει» κάτι σε άλλο μέσο δεν θα ενδιαφερθώ. 

-Ποιο ήταν το πιο σημαντικό ή ιδιαίτερο απόκτημά σας και γιατί; Δεν μπορώ να ξεχωρίσω κανένα επειδή, από κάποιο σημείο και μετά, τα περισσότερα έργα στη συλλογή έχουν κάποια ιστορία που τα συνοδεύει.

-Η επαφή σας με την τέχνη άλλαξε τον τρόπο που σκέφτεστε τον κόσμο; Οπωσδήποτε, και αυτό είναι το ενδιαφέρον για μένα. Οι καλλιτέχνες, με την ιδιαίτερα ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη, συνήθως οσμίζονται τάσεις και αλλαγές στον πολιτισμό μας εν τη γένεσει τους, και κάποτε οδηγούν συλλογικά αυτές τις εξελίξεις. Η επαφή με την τέχνη και τους καλλιτέχνες είναι πηγή προβληματισμού και δημιουργικότητας που με βοηθά τόσο στην επαγγελματική όσο και στην προσωπική μου ζωή.

-Πώς βλέπετε τη σύγχρονη κυπριακή τέχνη; Η Κύπρος είναι, κατά την άποψή μου, ευλογημένη σε ό,τι αφορά την τέχνη. Υπάρχει μια μεγάλη και πλούσια δεξαμενή ταλέντου, πολλοί και ταλαντούχοι καλλιτέχνες, θα έλεγα όμως «δυσανάλογα» πολλοί για το μέγεθος του πληθυσμού αλλά και των υποδομών που υπάρχουν για να στηρίξουν σωστά όλη αυτή τη καλλιτεχνική παραγωγή. Χρειάζεται  υποστήριξη ιδιωτική και κρατική για να προχωρήσει. Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια αύξηση στις ιδιωτικές μορφές στήριξης, με το VIMA ART FAIR να είναι ίσως η πιο σημαντική προσθήκη. Πρέπει να βοηθήσουν όλοι όσοι ενδιαφέρονται, βάζοντας το λιθαράκι τους όσο μικρό ή μεγάλο. Δεν περισσεύει καμία προσπάθεια. Το κράτος πρέπει μετά να έρθει αρωγός και να στηρίξει ουσιαστικά και με απλούς τρόπους τους καλλιτέχνες και την ιδιωτική πρωτοβουλία.

NATALIA KAYGORODOVA: Δεν χρειάζεσαι τεράστια οικονομικά μέσα για να γίνεις συλλέκτης

Την ευθύνη να υποστηρίξει τους ανθρώπους της τέχνης δηλώνει ότι αισθάνεται η Natalia Kaygorodova. «Όσο περισσότερο ανακαλύπτω τη σύγχρονη κυπριακή τέχνη, τόσο περισσότερο εκπλήσσομαι ειλικρινά από τον αριθμό των ταλαντούχων καλλιτεχνών σε έναν τόσο περιορισμένο χώρο», σχολιάζει.

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ έγινε σχεδόν τυχαία. Πριν από περίπου τέσσερα χρόνια, παρακολούθησα μια διάλεξη ενός γνωστού διεθνούς καλλιτέχνη performance και έφυγα από εκεί ως συλλέκτρια. Εντυπωσιάστηκα βαθιά από τη δημιουργική πορεία του καλλιτέχνη. Στο τέλος της ομιλίας, ανέφερε ότι συγκέντρωνε χρήματα για την επόμενη performance του. Αποφάσισα να τον υποστηρίξω και, σε αντάλλαγμα, μου έδωσε μια μεγάλη αφίσα, τη φωτογραφική καταγραφή μιας από τις προηγούμενες performances του, η οποία με είχε επηρεάσει περισσότερο.

Περίπου ένα χρόνο αργότερα, καθώς ασχολιόμουν όλο και περισσότερο με τη σύγχρονη τέχνη, μελετώντας, συμμετέχοντας πιο ενεργά και γνωρίζοντας άλλους συλλέκτες που με έπεισαν πως το γεγονός ότι είχα ήδη αυτό το έργο με έκανε συλλέκτη, αυτή η ιδέα έμεινε στον νου μου.

Πολύ γρήγορα, βρήκα τον εαυτό μου να έλκεται από τη μαγεία της διαδικασίας. Δεν χρειάζεται να διαθέτεις τεράστια οικονομικά μέσα για να γίνεις συλλέκτης, και η αίσθηση της ανακάλυψης και της προσωπικής σύνδεσης που προσφέρει είναι βαθιά.

ΚΑΘΕ ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΜΟΥ αντανακλά και συντονίζεται με την συναισθηματική μου κατάσταση τη στιγμή που το αποκτώ, φέρνοντας ένα συγκεκριμένο συναισθηματικό φορτίο που μένει μαζί μου. Βλέπω τον εαυτό μου ως έναν νεαρό, ανερχόμενο συλλέκτη. Νιώθω μια πραγματική δίψα για τέχνη και μια επιθυμία να εξερευνήσω διαφορετικά μέσα.

ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΑΠΟΚΤΗΜΑΤΑ ΜΟΥ προήλθε από μια πολύ ιδιαίτερη εμπειρία. Μια μέρα στο Λονδίνο έτυχε να δω τα αξιοθαύμαστα έργα της Liliane Lijn, σε μια έκθεση κινητικής τέχνης στην Tate Modern, και το ίδιο βράδυ να τη συναντήσω ανάμεσα στους καλεσμένους στα εγκαίνια μιας έκθεσης στην γκαλερί της Sylvia Kouvali. Η οικειότητα αυτής της εμπειρίας με άφησε έντονα εντυπωσιασμένη. Εκείνη τη στιγμή, η αντίληψή μου για το τι σημαίνει να είσαι «διασημότητα» άλλαξε. Για μένα, οι καλλιτέχνες έγιναν οι πραγματικές φιγούρες που προκαλούν θαυμασμό. Με εντυπωσίασε βαθιά η δύναμή της, η παρουσία της και το βάθος της πρακτικής της. Όταν, αργότερα, είχα την ευκαιρία να αποκτήσω ένα από τα έργα της, το ένιωσα σαν μια φυσική συνέχεια αυτής της εμπειρίας.

Η ΤΕΧΝΗ ΔΕΝ ΑΛΛΑΞΕ ΑΠΛΩΣ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ, αλλά αναδιαμόρφωσε τη ζωή μου. Ακόμη και ο τρόπος που ταξιδεύω έχει αλλάξει εντελώς. Σχεδόν κάθε ταξίδι που κάνω έχει, κατά κάποιον τρόπο, μετατραπεί σε καλλιτεχνικό ταξίδι. Ακόμη και όταν ταξιδεύω για λόγους που δεν έχουν σχέση με την τέχνη, πάντα βρίσκω χρόνο, είτε πρόκειται για λίγες ώρες είτε για μια ολόκληρη μέρα, να επισκεφτώ σημαντικά μέρη και να δω τις τρέχουσες εκθέσεις. Έχω φτάσει να βιώνω τον κόσμο μέσω της τέχνης, και αυτό έχει γίνει η πιο συναρπαστική και γοητευτική διαδικασία στην οποία έχω συμμετάσχει ποτέ. Νιώθω πως βρίσκομαι βαθιά βυθισμένη σε αυτήν.

ΕΠΙΠΛΕΟΝ, Η ΤΕΧΝΗ ΕΧΕΙ ΑΛΛΑΞΕΙ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ που βλέπω τον εαυτό μου. Έχει νομιμοποιήσει το δικαίωμά μου να είμαι οτιδήποτε, και το δικαίωμά μου να έχω έναν συνεχή εσωτερικό διάλογο. Η τέχνη με έφερε σε έναν κόσμο ανθρώπων που μπορούν να είναι ταυτόχρονα αφελείς και ανώτεροι, ανθρώπων που είναι καταξιωμένοι και εξακολουθούν να παίρνουν αυτές τις ιδέες στα σοβαρά. Επίσης, έχω τη σαφή πρόθεση να δημιουργήσω μια συλλογή που θα μπορεί να μεταβιβαστεί. Μου αρέσει να σκέφτομαι ότι τα παιδιά μου, και τα παιδιά τους, θα δουν μια μέρα τα ίδια έργα τέχνης με τα οποία έχω ζήσει. Αυτή η αίσθηση της συνέχειας μεταξύ των γενεών είναι κάτι που με συγκινεί βαθιά. Η τέχνη μοιάζει να είναι ένας από τους λίγους τρόπους για να αφήσεις ένα ίχνος του εαυτού σου σε κάτι διαχρονικό. Με ελκύει η ιδέα ότι, συλλέγοντας τέχνη, κατακτάς, κατά μία έννοια, ένα μικρό κομμάτι αυτής της συνέχειας.

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΤΕΧΝΗ είναι βαθιά προσωπική. Το 80% της συλλογής μου συνδέεται με την Κύπρο, μέσω καλλιτεχνών που γεννήθηκαν εδώ είτε μέσω αυτών που ζουν εδώ, ή και μέσω αυτών που έχουν στενούς δεσμούς με το νησί. Η Κύπρος υπήρξε για μένα ένα απίστευτα φιλόξενο σπίτι, και εδώ ξεκίνησε η σχέση μου με τη σύγχρονη τέχνη. Γι’ αυτό και η σύνδεσή μου με την κυπριακή τέχνη είναι στενά συνδεδεμένη με τη δική μου ιστορία. Νιώθω μεγάλη ευγνωμοσύνη γι’ αυτό.

ΟΣΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΩ τη σύγχρονη κυπριακή τέχνη, τόσο περισσότερο εκπλήσσομαι ειλικρινά από τον αριθμό των ταλαντούχων καλλιτεχνών σε έναν τόσο περιορισμένο χώρο. Η συγκέντρωση ταλέντου εδώ μου φαίνεται αξιοσημείωτη. Και συχνά σκέφτομαι ότι αν κάποιος δεν αισθάνεται θαυμασμό γι’ αυτό, ίσως απλά δεν είχε την ευκαιρία να ασχοληθεί αρκετά στενά μαζί του. Γι’ αυτό, αισθάνομαι την ευθύνη να ανταποδώσω και να υποστηρίξω τους ανθρώπους και τις πρακτικές που διαμόρφωσαν αυτή την εμπειρία για μένα.

ΠΕΡΣΙ, ΣΤΗΝ ΦΟΥΑΡ VIMA ART, αγόρασα ένα έργο της Liliane Lijn από την γκαλερί Sylvia Kouvali, κάτι που μου φάνηκε ως μια πολύ φυσική συνέχεια της εμπειρίας που ανέφερα νωρίτερα. Αγόρασα επίσης ένα έργο του Κυριάκου Κυριακίδη από την γκαλερί Hot Wheels. Και απέκτησα μια ταπισερί του Dagnini από την γκαλερί Fragment.

• Info Λεμεσός, The Warehouse by IT Quarter. Η  δεύτερη VIMA Art Fair οργανώνεται από τις 15 μέχρι τις 17 Μαΐου (Preview: 14 Μαΐου) με τον Έλληνα επιμελητή Κώστα Στασινόπουλο, που εδρεύει στο Λονδίνο, να ηγείται του επιμελητικού έργου.

Ελεύθερα 26.4.2026