To Top
Επόμενο
Προηγούμενο
Στα μυστικά του ναυαγίου του Μαζωτού
ΑΡΧΙΚΗDOWN TOWNΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ • Στα μυστικά του ναυαγίου του Μαζωτού
Τελευταία Ενημέρωση: 09 Νοεμβρίου 2019, 7:39 πμ

Ένα πολύτιμο ναυάγιο στο βάθος των αιώνων της κλασικής περιόδου κρύβει στα σπλάχνα της η θάλασσα του Μαζωτού σε 45 μέτρα βάθος. Δώδεκα χρόνια ανασκαφής ολοκληρώνονται φέτος από την Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας (ΕΜΑ) του Πανεπιστημίου Κύπρου, υπό τη διεύθυνση της δρος Στέλλας Δεμέστιχα, σε συνεργασία με το Ίδρυμα ΘΕΤΙΣ και το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου. 

Το εμπορικό πλοίο ερχόταν από τη Χίο φορτωμένο κρασί, σε μικρούς και μεγάλους αμφορείς, υπολογίζεται την περίοδο μεταξύ 380 και 350 π.Χ.

Τα ευρήματα είναι πολύτιμα από ένα ναυάγιο που συνέβη πριν από σχεδόν 2400 χρόνια, είναι το πρώτο ναυάγιο εκείνης της εποχής που εντοπίστηκε στην Ανατολική Μεσόγειο, είναι σε βάθος προσβάσιμο από δύτες, καθώς δίνει πολλά στοιχεία στους αρχαιολόγους για τον 4ο αιώνα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Στα άδυτα χαμένων θησαυρών στον βυθό της θάλασσας

Αποτελεί την πρώτη υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα από κυπριακούς φορείς και αποτέλεσε το έναυσμα για την ανάπτυξη της ενάλιας αρχαιολογίας στο νησί. Το ναυάγιο δηλώθηκε από ψαράδες το 2006 και η ανασκαφή του άρχισε το 2007 μέχρι σήμερα. 

«Μέσω των ευρημάτων που ανασκάπτουμε, σαν σε μια χρονοκάψουλα, μας επιτρέπεται η πρόσβαση στη στιγμή του ναυαγίου ή καλύτερα στις στιγμές που ακολούθησαν τη βύθιση και την καταστροφή του πλοίου. Η συστηματική και λεπτομερής καταγραφή που επιχειρούμε όλα αυτά τα χρόνια έχει αρχίσει και αποδίδει, αφού έχουμε αρχίσει να αναδημιουργούμε τον τρόπο αποδόμησης του πλοίου, με σκοπό να αντιστρέψουμε τη διαδικασία και να καταλάβουμε πώς ήταν το πλοίο πριν γίνει ναυάγιο», αναφέρει σε συνέντευξή της στον «Φ» η δρ Στέλλα Δεμέστιχα.

H σημασία της ενάλιας αρχαιολογίας

Το 2007, όταν άρχισε η έρευνα, ήμουν η μόνη ενάλια αρχαιολόγος στην Κύπρο. Δεν υπήρχε ούτε το ανθρώπινο δυναμικό, ούτε η τεχνογνωσία ούτε οι απαραίτητες υποδομές για τη διεξαγωγή υποβρύχιων αρχαιολογικών ερευνών στο νησί. 

Η έρευνα στο ναυάγιο Μαζωτού αποτέλεσε χώρο εκπαίδευσης νέων αρχαιολόγων, αρκετοί από τους οποίους έχουν ήδη προχωρήσει με μεταπτυχιακές σπουδές στην Κύπρο και το εξωτερικό. Δημιουργήθηκε επίσης μια ομάδα τεχνικής και καταδυτικής υποστήριξης, από συνεργάτες και εθελοντές, οι οποίοι είναι σήμερα σε θέση να πλαισιώσουν με αξιώσεις οποιαδήποτε αρχαιολογική έρευνα πεδίου. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί χωρίς αυτούς είναι αδύνατον να εξασφαλιστούν οι συνθήκες που χρειάζονται για την απρόσκοπτη και αποτελεσματική εργασία στη θάλασσα. 

Η επιτυχής έκβαση της έρευνας στο ναυάγιο του Μαζωτού συνέβαλε αποφασιστικά στη συνέχιση της πρώτης προσπάθειας για την ανάπτυξη της ενάλιας αρχαιολογίας στην Κύπρο: Αυτό έγινε πριν 12 χρόνια, από τον Άδωνη Παπαδόπουλο, ο οποίος μέσω του Ιδρύματος ΘΕΤΙΣ χρηματοδότησε την έδρα ενάλιας αρχαιολογίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Εντυπωσιακά ευρήματα από την υποβρύχια ανασκαφή στον Μαζωτό

Έχετε καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα για το πώς διαβιούσαν τα πληρώματα στα εμπορικά πλοία της εποχής εκείνης;

Έχουμε μόνο ενδείξεις: Φαίνεται, τα μέλη του πληρώματος είχαν τα δικά τους σκεύη κατανάλωσης τροφής -συχνά μάλιστα βρίσκουμε χαραγμένα τα αρχικά τους πάνω σε αυτά. Ψάρευαν όταν μπορούσαν να σταματήσουν και να μαγειρέψουν αλλά είχαν μαζί τους και προμήθειες, όπως ξηρούς καρπούς και ελιές, παστό κρέας και άλλα. Τα σκάφη της εποχής εκείνης είχαν ελάχιστους κλειστούς χώρους, οπότε οι ναυτικοί περνούσαν πιθανότατα τις μέρες και τις νύχτες τους στο κατάστρωμα, εκτεθειμένοι στις καιρικές συνθήκες, με τη στοιχειώδη προστασία που μπορούσαν να τους προσφέρουν τα ρούχα της εποχής. 

Θα μπορούσε να ρυμουλκηθεί το πλοίο; Ποια η κατάστασή του και τι χρειάζεται για κάτι τέτοιο;

Όσο από το αρχαίο σκάφος έχει διατηρηθεί, βρίσκεται σε καλή σχετικά κατάσταση. Η ανέλκυσή του μπορεί να επιχειρηθεί, όταν και εφόσον ολοκληρωθεί η ανασκαφή του φορτίου που βρίσκεται από πάνω του. Για να συμβεί αυτό όμως στη θάλασσα πρέπει να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές συντήρησης και έκθεσης στην ξηρά: Εργαστήρια με τον κατάλληλο εξοπλισμό και το απαραίτητο προσωπικό, καθώς και χώροι αποθήκευσης και έκθεσης.

Πόσοι αμφορείς έχουν ανελκυσθεί; Υπάρχει κάποια ιδιαιτερότητα;  

Μέχρι στιγμής έχουν ανελκυσθεί περίπου 250 αμφορείς, οι περισσότεροι από τη Χίο. Το σχήμα και οι διαστάσεις τους είναι πολύ τυποποιημένα, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι εμπορικές συναλλαγές, εντός και εκτός Αιγαίου, διέπονταν από αυστηρούς κανόνες και ρυθμίσεις. 

Στη δεκαετία που πέρασε ποια ήταν η πιο συγκλονιστική-συγκινητική στιγμή για τη Στέλα Δεμέστιχα; 

Όταν αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά τμήμα του ξύλινου πλοίου. Από τότε και μετά ήξερα ότι η ανασκαφή θα έμπαινε σε μιαν άλλη διάσταση. Δεν επρόκειτο, πλέον, για ακόμη ένα από τα δεκάδες ναυάγια που έχουν ερευνηθεί στη Μεσόγειο με αμφορείς στο φορτίο του. Μιλάμε για το πλοίο του Μαζωτού, το οποίο θα αποτελέσει κεφάλαιο στην ιστορία της αρχαίας ναυπηγικής, αφού είναι από τα ελάχιστα που έχουν έρθει στο φως την εποχή αυτή, ιδιαίτερα στην ανατολική Μεσόγειο.

Ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος του καραβιού, η κατάσταση του οποίου κρίνεται εξαιρετικά καλή, αφού ήταν καλυμμένο με το ομοιογενές φορτίο κρασιού από εκατοντάδες αμφορείς μικρούς και μεγάλους, που δεν επέτρεψαν να προκληθεί μεγάλη φθορά στο καράβι. 

Εκτιμάται πως η κατάσταση του ναυαγίου του Μαζωτού είναι καλύτερη από το ναυάγιο της Κερύνειας. 

Η εμπορική ναυτιλία μέσω της Κύπρου στο πέρασμα των αιώνων

Βρεθήκαμε πρόσφατα για μερικές ώρες στο σκάφος το οποίο είχε ρίξει άγκυρα και είχαν γίνει διάφορες διευθετήσεις, για την ανέλκυση των αμφορέων. Δεκάδες εθελοντές, φοιτητές αρχαιολογίας, καθηγητές και δύτες με προγραμματισμό, ενθουσιασμό, υπομονετικά και ακούραστα συνέβαλλαν στις προσπάθειες ανέλκυσης των αμφορέων. Με προσεγμένες κινήσεις και ακολουθώντας τις οδηγίες της Δρας Δεμέστιχα μετρούσαν τις διαστάσεις, τη χωρητικότητα και τους διατηρούσαν σε υγρή κατάσταση μέχρι την πλήρη ανάλυση των ευρημάτων.  

Μαζική η επίσκεψη από επαγγελματίες δύτες, αλλά και αρμοδίους της ναυτιλίας, οι οποίοι με τη δική τους διερευνητική ματιά αναζητούσαν τις δικές τους απαντήσεις για την εμπορική ναυτιλία περίπου 2,5 χιλιάδες χρόνια πριν, αλλά και τον ρόλο που διαδραματίζει η Κύπρος στο πέρασμα των αιώνων. 

Στη διάρκεια της ανασκαφής η καθημερινή φωτογράφιση και αξιολόγηση των ευρημάτων κρίνονται απαραίτητα, καθώς οι εικόνες που αντικρίζουν όσοι καταδύονται, είναι διαφορετικές.          

Ο κάθε ένας που καταδύεται στον βυθό, μας εξήγησαν, χρειάζεται πολύ καλή εκπαίδευση και έχει στη διάθεσή του το πολύ είκοσι λεπτά στο βάθος του ναυαγίου. Η βασική δουλειά και προγραμματισμός γίνεται το βράδυ με μελέτη, ερμηνεία, καταγραφή κ.λπ. Καθόλου εύκολες οι συνθήκες, μα καθόλα αξιέπαινη η αφοσίωση, το πάθος και η επιμονή των πρωταγωνιστών, να απαντηθούν ερωτήματα για το αρχαίο ναυάγιο.

  Άντρη Δανιήλ   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...