To Top
13:38 Τετάρτη
18 Ιουλίου 2018
Επόμενο
Προηγούμενο
Ρόμπερτ Γουίτμαν: Ο κυνηγός κλεμμένων έργων τέχνης
ΑΡΧΙΚΗΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Ρόμπερτ Γουίτμαν: Ο κυνηγός κλεμμένων έργων τέχνης
Τελευταία Ενημέρωση: 01 Δεκεμβρίου 2017, 3:16 μμ

Ανέκαθεν η διακίνηση κλεμμένων έργων τέχνης αποτελούσε μία από τις πλέον προσοδοφόρες μορφές εγκλήματος. Είναι γι' αυτό που η δουλειά ανθρώπων όπως ο Ρόμπερτ Γουίτμαν, είναι τόσο σημαντική, αφού χάρη στις έρευνές τους, αποδίδεται τελικά δικαιοσύνη. Πρώην πράκτορας του FBI, ειδικός σε θέματα τέχνης, ανακάλυψε μεταξύ άλλων το ημερολόγιο ενός διαβόητου Ναζί, το οποίο ήταν χαμένο για πολλά χρόνια.

Ήσασταν ο πρώτος ερευνητής εγκλημάτων τέχνης του FBI. Πώς ξεκίνησε η εμπλοκή σας με τέτοιου είδους εγκλήματα; Το υπόβαθρό μου όπως και οι σπουδές μου έχουν να κάνουν με την τέχνη και τις αντίκες. Όταν ξεκίνησα στο FBI μου έδωσαν δύο υποθέσεις που είχαν σχέση με κλοπές από μουσεία και κατάφερα να τις λύσω εύκολα. Έτσι καθιερώθηκα ως ένας από πρώτους ειδικούς σε θέματα εγκλημάτων τέχνης. Στη συνέχεια το FBI δημιούργησε μια ολόκληρη ειδική μονάδα και για πολλά χρόνια ήμουν επικεφαλής της, ενώ σήμερα απασχολεί 18 ερευνητές. Εκτιμούμε πως η μονάδα μας κατάφερε να βρει έργα τέχνης που κοστίζουν πάνω από 150 εκατομμύρια δολάρια σε 12 διαφορετικές χώρες.

Θα μας πείτε μερικές από τις πιο σημαντικές σας ανακτήσεις έργων; Ένας από τους πιο πολύτιμους πίνακες που κατάφερα να βρω ήταν μια προσωπογραφία του Ρέμπραντ, η οποία κλάπηκε από μουσείο στη Στοκχόλμη. Διεξήγαμε μυστικές έρευνες και ο πίνακας αξίας 35 εκατομμυρίων δολαρίων, βρέθηκε στην Κοπεγχάγη και τελικά επιστράφηκε στη Σουηδία.

Ποια είναι η διεργασία που ακολουθείται προκειμένου να ανακτηθεί ένα κλεμμένο έργο τέχνης; Οι έρευνες στο FBΙ συνήθως γίνονται όπως σε οποιοδήποτε έγκλημα. Στόχος των πρακτόρων είναι να βρουν και να συλλέξουν στοιχεία όπως για παράδειγμα δακτυλικά αποτυπώματα, μαλλιά, ίνες, αίμα. Οτιδήποτε θα οδηγήσει στη λύση. Μετά όμως οι έρευνες εξειδικεύονται όπως πρέπει να γίνεται σε ένα έγκλημα τέχνης. Χρησιμοποιούμε διαφορετικές τεχνικές για να εντοπίσουμε κάτι που έχει κλαπεί. Βλέπετε, ο λόγος που οι άνθρωποι κλέβουν ένα έργο τέχνης είναι για να βγάλουν χρήματα. Έτσι προσπαθούν να δημιουργήσουν τις συνθήκες εκείνες που θα τους επιτραπεί να φτάσει το έργο στις αγορές. Σε αυτό το σημείο οι πράκτορες εργάζονται υπό κάλυψη για να φτάσουν σε πιθανούς αγοραστές.

Η διακίνηση κλεμμένων έργων φαίνεται δύσκολη υπόθεση… Μα φυσικά. Αυτό που λέω είναι πως η «τέχνη» σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι η κλοπή αλλά η πώληση ενός έργου. Από τη στιγμή που ένα έργο θα κλαπεί θεωρείται βέβαιο πως θα πωληθεί και αυτό δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση.

Για ποιο λόγο όμως οι κλέφτες διακινδυνεύουν ξέροντας πως ένα έργο τέχνης δεν μπορεί να εκτεθεί και έχει τρομερές δυσκολίες στο να πωληθεί; Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα. Αν και πρόκειται για προσοδοφόρα «επιχείρηση», οι άνθρωποι συνήθως δεν ενδιαφέρονται να αγοράσουν ένα κλεμμένο έργο τέχνης. Η τέχνη είναι πολύτιμη μόνο όταν συντρέχουν τρεις λόγοι. Πρέπει πρώτα ένα έργο να έχει αυθεντικότητα, δηλαδή να μην είναι πλαστό. Πρέπει να έχει ιστορία και τρίτο πρέπει να έχει «καλό τίτλο ιδιοκτησίας» δηλαδή να μην είναι κλεμμένο, ώστε να μπορεί να μεταβιβαστεί. Στις ΗΠΑ η μεταβίβαση ενός τίτλου ιδιοκτησίας δεν είναι εύκολη υπόθεση, ενώ σε άλλες χώρες μπορεί πιο εύκολα να αλλάξει χέρια. Πάντως ο καλός τίτλος ιδιοκτησίας είναι πολύ σημαντικός παράγοντας.

Από πού αντλείτε πληροφορίες για να εντοπίσετε ένα κλεμμένο έργο; Στις περισσότερες περιπτώσεις μια καλή έρευνα φέρνει τα ανάλογα αποτελέσματα. Μιλούμε με κόσμο που είχε εμπλοκή, εστιάζουμε στις λεπτομέρειες και είμαστε σε επαφή μ’ ένα δίκτυο πληροφοριοδοτών σε ολόκληρο τον κόσμο. Κι επειδή δεν είναι πάντα εύκολο να ξέρουμε ποιες πληροφορίες είναι αληθινές ή όχι ψάχνουμε τα πάντα. Έτυχε να ανακτήσουμε έργα χάρη σε μια πολύ μικρή ένδειξη που είχαμε. Πολλές φορές συνεργαζόμαστε με την αστυνομία για να διεξάγουμε υπό κάλυψη έρευνες.

Πώς έγινε η εμπλοκή σας με την ανεύρεση του ημερολογίου του Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ; Ποιος σας ζήτησε να το βρείτε; Το Μουσείο Ολοκαυτώματος στην Ουάσιγκτον μου ζήτησε το 2012 να το βρω. Οι έρευνες μέχρι να το εντοπίσουμε κράτησαν έξι μήνες και αυτό έγινε τον Απρίλιο του 2013. Το ημερολόγιο αναζητείται από το 1946 λίγο μετά που χρησιμοποιήθηκε στη δίκη της Νυρεμβέργης. Χρειάστηκε να κάνουμε αρκετές έρευνες και μελέτες μέχρι να βρούμε τα ίχνη του στις ΗΠΑ. Όταν φτάσαμε στο σημείο να ξέρουμε πού βρισκόταν, ήταν και πιο εύκολο να το ανακτήσουμε.

Τι κάνει το ημερολόγιο του Ρόζεμπεργκ να είναι τόσο ξεχωριστό; Το ημερολόγιο των σχεδόν 500 σελίδων γράφτηκε το 1945 και αφορούσε κατά κύριο λόγο τις συζητήσεις που είχε ο Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ με τον Αδόλφο Χίτλερ. Μέχρι σήμερα δεν είχε μεταφραστεί, έτσι κανένας δεν γνώριζε τι πραγματικά περιείχε. Είναι μια σημαντική πρωτογενής πηγή υλικού για τα γεγονότα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Ρόζενμπεργκ υπήρξε ένα από τα πιο επιφανή στελέχη του Τρίτου Ράιχ. Ήταν ο άνθρωπος που μεταμόρφωσε τον Αδόλφο Χίτλερ στο πρόσωπο που ξέρουμε σήμερα. Ήταν μέλος του κόμματος πριν τον Χίτλερ και ήταν οι δικές του ιδέες που διαπότισαν την ιδεολογία του ναζισμού.

Ποια διαδικασία ακολουθήσατε μετά που βρήκατε το ημερολόγιο; Πόσο εύκολο ήταν να το μεταφράσετε και να γράψετε το βιβλίο "Το Ημερολόγιο του Διαβόλου"; Ήταν ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα γιατί τα γερμανικά στα οποία είναι γραμμένο είναι διαφορετικά από τη γλώσσα σήμερα. Χρησιμοποιήθηκαν τρεις διαφορετικοί μεταφραστές και στη συνέχεια συγκρίναμε τις μεταφράσεις τους προσπαθώντας να βρούμε τις συγκλίσεις και τις διαφορές. Ήταν μια διαδικασία που κράτησε σχεδόν ένα χρόνο. Στη συνέχεια γράψαμε τα δικά μας σχόλια και προσθέσαμε σημειώσεις, ώστε το έργο να γίνει κατανοητό. Σήμερα το βιβλίο έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 26 γλώσσες. Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον τελευταία μάλλον εξαιτίας της ανόδου λαϊκίστικων κομμάτων. Το βιβλίο δείχνει τους κινδύνους που μπορεί να υπάρξουν από αυτή την ακραία ιδεολογία. Είναι πολύ λυπηρό, για παράδειγμα η παρέλαση των χιλιάδων ακροδεξιών στην Πολωνία πριν από μερικές μέρες, αν λάβουμε υπόψη πόσο υπόφερε και τι καταστροφή υπήρξε για τη χώρα στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Το πώς η Πολωνία αγκαλιάζει και πάλι αυτή την ιδεολογία είναι κάτι που με ξεπερνά.
Ενδεχομένως να ισχύει τότε αυτό που λένε πως οι άνθρωποι τείνουν να ξεχνούν πολύ εύκολα. Αυτό δυστυχώς είναι αλήθεια. Ειδικά οι νέοι ξεχνούν εύκολα και δεν λαμβάνουν υπόψη τους την Ιστορία. Είναι μόλις πριν από 70 χρόνια που ο κόσμος έφτασε στο σημείο ενός παγκόσμιου πολέμου, με εκατομμύρια νεκρούς. Και όμως ξεχνούμε και αυτό για μένα δεν έχει κανένα νόημα.

Τι μπορούμε να μάθουμε από το ημερολόγιο του Ρόζενμπεργκ για τα χιλιάδες έργα τέχνης που έκλεψαν οι Ναζί; Η ομάδα του Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ ήταν υπεύθυνη για πολλές λεηλασίες που έγιναν τότε, αφού σκοπός της ήταν να γεμίσει με αριστουργήματα το μουσείο που ονειρευόταν να ιδρύσει ο Χίτλερ. Αρχεία για όλες αυτές τις κλοπές ο Ρόζενμπεργκ δεν κρατούσε στο ημερολόγιό του, έτσι είναι δύσκολο να ξέρουμε τι ακριβώς πήραν. Στο ημερολόγιο κατέγραφε πιο φιλοσοφικά θέματα και κυρίως με ποιο τρόπο έπρεπε να αντιμετωπιστεί το εβραϊκό ζήτημα.

Είχατε εμπλοκή στην ανάκτηση αρκετών έργων που κλάπηκαν από τους Ναζί; Άμεση εμπλοκή αλλά σε αρκετές περιπτώσεις είχα συμβουλευτικό ρόλο. Περισσότερο βοήθησα και αυτό είναι κάτι που δεν γνωρίζουν αρκετοί, στην ανάκτηση τριών έργων που κλάπηκαν από τη Γερμανία μετά το τέλος του πολέμου από τους Συμμάχους. Και αυτό αποδεικνύει πως η κλοπή τέχνης στην ουσία είναι ένα έγκλημα που δεν κάνει διακρίσεις. Υπολογίζεται πως το 60% των έργων τέχνης στην Ευρώπη έχει αλλάξει χέρια στη διάρκεια των διαφόρων πολέμων που ταλαιπώρησαν την ήπειρο.

Ποια είναι τα συναισθήματά σας όταν ανακοινώνεται σε ένα ιδιοκτήτη ότι έχει βρεθεί ένα έργο που του είχαν κλέψει; Είναι ένα απερίγραπτο συναίσθημα όταν βρίσκουμε έργα και τα επιστρέφουμε. Θα έλεγα ότι σχεδόν μοιάζει όπως το να αποκτάς ένα παιδί, τόσο μεγάλη είναι η χαρά αλλά και η ικανοποίηση. Πάνω απ' όλα όμως πρέπει να πω πως η επιστροφή των κλεμμένων έργων στους ιδιοκτήτες τους είναι καθαρά θέμα δικαιοσύνης. Κάτω από δύσκολες συνθήκες τους πήραν κάτι που τους ανήκε γι' αυτό είναι θέμα δικαιοσύνης να το πάρουν πίσω.

  Ξένια Τούρκη   
Σχολιάστε την Είδηση

Τα σχόλια εκφράζουν ΜΟΝΟ τις απόψεις των χρηστών που τις δημοσιεύουν, τις οποίες και δεν υιοθετεί το philenews.com. Προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.